Halk arasında bazen “kıl dönmesi” veya basit bir “çıban” ile karıştırılsa da, Anal Fistül mekanizması itibarıyla çok farklı bir durumdur.
En basit tanımıyla anal fistül; makatın iç kısmı (bağırsak) ile makatın dışındaki deri arasında oluşan anormal bir tüneldir.
Bunu iki ucu açık bir boru hattı gibi düşünebilirsiniz. Bu tünelin bir ucu bağırsağın içinde, diğer ucu ise kalçanızın üzerindeki cilttedir. Bağırsağın içinden geçen dışkı ve sıvılar, bu tünel yoluyla cilde sızar ve sürekli bir enfeksiyona neden olur.
Bu Tünel Neden Oluşur? (Suçlu: Anal Apse)
Anal fistüllerin %90’ından fazlası, geçmişte geçirilmiş bir Anal Apse (makat apsesi) sonucunda oluşur. Süreç genellikle şöyle işler:
- Tıkanıklık: Makatın iç kısmında kayganlaştırıcı sıvı salgılayan bezler vardır. Bu bezlerin ağzı tıkanır.
- Enfeksiyon: Tıkanan bezin içinde bakteriler çoğalır ve iltihap (irin) birikir. Buna “Anal Apse” denir. Şiddetli ağrı ve şişlik yapar.
- Patlama: Bu apse ya kendiliğinden patlar ya da cerrah tarafından boşaltılır.
- Tünel Oluşumu: Apse boşaldıktan sonra geriye kalan boşluk kapanmazsa, içeriden dışarıya doğru kalıcı bir yol (tünel) oluşur. İşte buna Anal Fistül denir.
Kısacası; apse hastalığın akut (alevli) hali, fistül ise kronik (yerleşmiş) halidir.
Belirtileri Nelerdir?
Anal fistül hastaları genellikle şu şikayetlerle doktora başvurur:
- Sürekli Akıntı: İç çamaşırında sarı, irinli veya bazen kanlı lekeler. Bu akıntı genellikle kötü kokuludur.
- Islaklık ve Kaşıntı: Akıntının cildi tahriş etmesi sonucu makat çevresinde geçmeyen kaşıntı ve yanma.
- Tekrarlayan Şişlikler: Tünelin dış ağzı bazen kapanır. İçeride biriken iltihap tekrar apseye dönüşür, şişer, ağrı yapar ve tekrar patlar. Bu döngü aylarca, hatta yıllarca sürebilir.
- Makat Yanında Delik: Dikkatli bakıldığında makatın 1-2 cm uzağında sivilce başı gibi küçük bir delik görülebilir.
Anal Fistül Kendiliğinden Geçer mi?
Hastaların en çok sorduğu soru budur: “İlaç kullansam kapanır mı?”
Maalesef cevap: Hayır.
Anal fistül, ilaçla veya zamanla kendiliğinden iyileşen bir hastalık değildir. Çünkü tünelin iç ağzı sürekli olarak dışkı ve bakterilere maruz kalır. Bu da tünelin sürekli iltihaplı kalmasına ve açık durmasına neden olur. Antibiyotikler sadece o anki enfeksiyonu baskılar, tüneli yok etmez.
Tedavisi Nasıldır?
Anal fistülün kesin tedavisi cerrahidir. Ancak “cerrahi” kelimesi sizi korkutmasın; teknolojinin gelişmesiyle artık daha konforlu yöntemler mevcuttur.
Tedavideki en büyük amaç: Tüneli yok ederken, gaz ve dışkı tutmamızı sağlayan kaslara zarar vermemektir.
- Fistülotomi (Klasik Yöntem): Tünelin üzerindeki derinin kesilerek tünelin “açık bir oluk” haline getirilmesidir. Basit fistüllerde en etkili yöntemdir.
- Lazer Tedavisi: Tünelin içine lazer probu ile girilerek, tünelin yakılıp yapıştırılması işlemidir. Kesi olmadığı için kaslara zarar verme riski çok düşüktür ve iyileşme hızlıdır.
- Seton Yöntemi: Karmaşık ve derin fistüllerde, tünelin içinden ip benzeri bir materyal (seton) geçirilerek iltihabın sürekli akması sağlanır ve tünel kontrollü bir şekilde iyileştirilir.
Sonuç
Anal fistül, tedavi edilmediğinde yıllarca sürebilen, “bir türlü geçmeyen sivilce” gibi hayatınızı kısıtlayan bir sorundur. Ancak çözümsüz değildir. Eğer iç çamaşırınızda sürekli lekelenme görüyorsanız, utanmayı bir kenara bırakıp bir Genel Cerrahi (Proktoloji) uzmanına görünmelisiniz.
Erken müdahale, basit bir fistülün karmaşık ve zorlu bir tünele dönüşmesini engeller!
Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Sağlık sorunlarınızda tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.