Güneş açtı, ağaçlar çiçeklendi, doğa uyandı. Herkes parklara koşarken siz camları kapatıp, elinizde bir kutu mendille evde mi oturuyorsunuz?
Halk arasında “Saman Nezlesi” veya “Bahar Alerjisi” olarak bilinen Alerjik Rinit, dünya nüfusunun yaklaşık %20-30’unu etkileyen kronik bir durumdur. Sadece “burnun akması” deyip geçmeyin; tedavi edilmezse uyku apnesinden astıma kadar pek çok sorunu tetikleyebilir.
Bu yazıda; burnunuzun neden polenlere savaş açtığını, “Alerjik Selam”ın ne olduğunu ve bu savaşı nasıl kazanabileceğinizi inceleyeceğiz.
Alerjik Rinit Nedir?
Kelimeyi parçalayalım:
- Rino: Burun.
- -it: İltihap.
Alerjik Rinit; bağışıklık sisteminin, aslında zararsız olan maddelere (alerjenlere) karşı burnun iç döşemesinde (mukoza) başlattığı iltihabi reaksiyondur.
Normal bir insanda polen veya ev tozu buruna girdiğinde, temizlenip atılır. Alerjik rinitli birinde ise vücut, “Saldırı altındayız!” alarmı verir ve Histamin salgılar. Bu histamin, burnu şişirir, sulandırır ve kaşındırır.
İki Ana Türü Vardır: Mevsimlik mi, Ömürlük mü?
Düşmanınızın kim olduğunu bilmek, tedavinin yarısıdır:
1. Mevsimsel Alerjik Rinit (Saman Nezlesi): En sık görülen tiptir. Belirli dönemlerde (genellikle bahar ve sonbahar) ortaya çıkar.
- Suçlular: Ağaç polenleri (İlkbahar), Çimen polenleri (Yaz başı), Yabani ot polenleri (Sonbahar).
2. Pereniyal (Yıl Boyu Süren) Rinit: Mevsimden bağımsızdır, kışın bile devam eder. Çünkü suçlular evinizin içindedir.
- Suçlular: Ev tozu akarları (Mite), küf mantarları, kedi/köpek tüyü ve kepeği.
Belirtiler: Nezle Gibi Ama Değil
Soğuk algınlığı (virüsler) ile alerji çok karışır. Alerjik riniti ayıran özellikler şunlardır:
- Su Gibi Burun Akıntısı: Şeffaf ve durmaksızın akar.
- Arka Arkaya Hapşırma: Bir kerede 10-15 kez hapşırma nöbetleri.
- Burun Tıkanıklığı: Özellikle geceleri artan, burun etlerinin şişmesine bağlı tıkanıklık.
- Kaşıntı (En Ayırt Edici Özellik): Sadece burun değil; gözler, kulak içi ve damağın kaşınması çok tipiktir.
- Göz Altı Morlukları (Alerjik Shiner): Kronik burun tıkanıklığına bağlı kan göllenmesi sonucu göz altları morarır.
Çocuklarda “Alerjik Selam”: Dikkatli bakarsanız alerjik çocukların, burun kaşıntısını gidermek ve burnu yukarı kaldırmak için avuç içleriyle burnu aşağıdan yukarıya doğru sildiklerini görürsünüz. Buna tıpta “Alerjik Selam” (Allergic Salute) denir.
Tedavi: Savaşmak mı, Barışmak mı?
Alerjik rinitin kesin bir “kürü” yoktur ama semptomlar tamamen kontrol altına alınabilir:
- Korunma (En Zoru): Polenin yoğun olduğu sabah saatlerinde camları açmamak, eve gelince duş alıp kıyafetleri değiştirmek, yatak odasında halıları kaldırmak (mite için).
- İlaçlar:
- Antihistaminikler: Hapşırık ve kaşıntıyı keser (Hap veya şurup).
- Steroidli Burun Spreyleri: En etkili tedavidir. Burun içindeki iltihabı ve şişliği indirir. (Korkmayın, kana karışımı çok azdır ve sistemik yan etkisi yoktur).
- Burun Yıkama (Sinus Rinse): Tuzlu suyla burnu yıkamak, yapışan alerjenleri mekanik olarak temizler.
- Aşı Tedavisi (İmmünoterapi):
Eğer ilaçlar yetmiyorsa, vücudu o maddeye alıştırmak için 3-5 yıl süren aşı (iğne veya dil altı damla) tedavisi uygulanır. Bu, hastalığın gidişatını değiştirebilen tek yöntemdir.
Sonuç
Alerjik rinit, “biraz burnum akıyor” denilip geçilecek bir durum değildir. Tedavi edilmezse sinüzite, orta kulak iltihabına ve en önemlisi Astıma dönüşebilir.
Baharın tadını çıkarmak, çimlere uzanmak sizin de hakkınız. Bir Kulak Burun Boğaz veya Alerji uzmanına başvurarak, burnunuzun bu “aşırı alıngan” tavrına son verebilirsiniz.
Tıbbi Sorumluluk Reddi: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için hekiminize başvurunuz.