Son yıllarda nereye baksak “Alkali” kelimesini görüyoruz. Alkali sular, alkali diyetler, limonlu sular… Herkes vücudunu “alkali yapmaya” çalışıyor. Peki, tıbbi olarak alkali ne demek? Vücudumuz gerçekten asitleniyor mu?
Tıpta Alkali (veya Baz), asidi nötralize eden madde demektir. Vücudumuzun en önemli alkalisi ise halk arasında “karbonat” olarak bilinen Bikarbonat (HCO3) tır.
Bu yazıda; yaşamın neden 7.40 pH sınırında mümkün olduğunu, vücudun kendi “tampon” sistemini ve alkali su içmenin kanımızı temizleyip temizlemediğini inceleyeceğiz.
Alkali Nedir? (Kısa Bir Kimya)
Bir sıvının asitlik derecesi pH cetveli ile ölçülür (0-14 arası).
- pH 7: Nötr (Saf su).
- pH < 7: Asidik (Limon, Mide asidi).
- pH > 7: Alkali / Bazik (Sabun, Karbonat, Çamaşır suyu).
İnsan kanı hafifçe alkalidir: pH 7.35 – 7.45 arasındadır.
Bu aralık o kadar hayatidir ki, pH 7.30’a düşerse (Asidoz) veya 7.50’ye çıkarsa (Alkaloz) hücreler çalışmayı durdurur ve ölüm riski başlar.
Vücut Nasıl Alkali Kalır? (Tampon Sistemleri)
Yediğimiz yemekler, aldığımız nefes ve metabolizmamız sürekli Asit üretir.
Vücut bu asit saldırısına karşı iki dev mekanizmayla savaşır ve kanı hep alkali tutar:
- Akciğerler: Asidi (CO2) nefesle dışarı atar.
- Böbrekler: İdrarla asidi atar ve kana Bikarbonat (Alkali) üretip geri verir.
Yani vücudunuz, siz limonlu su içmeseniz bile, böbrekleriniz sayesinde kendi alkalisini (bikarbonatını) sürekli üretir.
Tıpta Alkali Tedavisi: Sodyum Bikarbonat
Acil servislerde ve yoğun bakımlarda kullanılan “Bikarbonat Ampul”, hayat kurtarıcı bir ilaçtır.
Kalbi duran veya ciddi şoka giren hastada kan aşırı asitlenir (Metabolik Asidoz). Doktorlar damardan bikarbonat (alkali) vererek kanı nötralize eder ve kalbin tekrar çalışması için uygun ortamı sağlar.
Şehir Efsanesi: “Alkali Su İçersem Kanım Temizlenir mi?”
İşte en çok merak edilen kısım.
Cevap: Hayır, kanınızın pH’ını yediğiniz/içtiğiniz şeylerle değiştiremezsiniz.
Eğer içtiğiniz su kanınızın pH’ını değiştirseydi, bu ölümcül olurdu.
- Siz alkali su (pH 9) içtiğinizde, bu su mideye gider. Mide asidi (pH 1-2) inanılmaz güçlüdür ve o suyu anında nötralize eder.
- Alkali Diyetin Faydası Yok mu? Var, ama kanı değiştirdiği için değil; bol sebze ve meyve içerdiği, işlenmiş gıdayı yasakladığı için sağlıklıdır. Ayrıca idrarın pH’ını değiştirerek bazı böbrek taşlarını önleyebilir.
Madalyonun Diğer Yüzü: Alkaloz (Fazla Alkali Zararlı mı?)
“Ne kadar alkali o kadar iyi” mantığı tıbben yanlıştır. Kanın aşırı alkali olması Alkaloz denilen ciddi bir hastalıktır.
- Belirtileri: Eller ve yüzde uyuşma, kas kasılmaları (tetani), kramp ve bilinç bulanıklığı.
- Genellikle aşırı kusma veya yanlış yapay solunum (çok hızlı nefes alıp verme) sonucu oluşur.
Mide İçin Alkali: Antiasitler
Alkali maddelerin (Karbonat, Magnezyum sütü) en sık kullanıldığı yer, mide yanması tedavisidir.
Reflüsü olanlar “karbonatlı su” içtiklerinde rahatlar. Çünkü alkali, mide asidini fiziksel olarak nötralize eder ve yangını söndürür.
Sonuç
Alkali olmak, vücudun doğal ve zorunlu halidir. Bunun için özel sulara değil, sağlıklı çalışan böbreklere ve ciğerlere ihtiyacınız vardır.
Vücudunuzdaki bu muazzam dengeye güvenin. Siz sağlıklı beslendiğiniz sürece, o kendi pH ayarını mikroskobik bir hassasiyetle yapacaktır.
Tıbbi Sorumluluk Reddi: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Diyet değişiklikleri ve metabolik sorunlar için hekiminize danışınız.