Amenore

Her ay düzenli işleyen biyolojik saatiniz aniden durdu. Bir gün gecikti, bir hafta, bir ay… Gebelik testi yaptınız, sonuç negatif. Peki, vücudunuz neden grevde?

Tıpta Amenore, üreme çağındaki bir kadında adet kanamasının (menstrüasyonun) görülmemesi durumudur. Bu bir hastalık değil, altta yatan bir sorunun belirtisidir.

Bu yazıda; hiç adet görmemekle sonradan kesilmek arasındaki farkı, aşırı sporun döngüyü nasıl durdurduğunu ve “Polikistik Over” gerçeğini inceleyeceğiz.

Amenore Nedir? İki Farklı Senaryo

Doktorlar amenoreyi ikiye ayırır, çünkü ikisinin de sebepleri ve çözümleri bambaşkadır:

1. Primer (Birincil) Amenore:

• Tanım: Genç kızın 15-16 yaşına gelmesine rağmen hiç adet görmemiş olmasıdır.
• Nedenler: Genellikle genetik veya yapısal sorunlardır.
  • Kızlık zarının kapalı olması (İmperfore Hymen).
  • Rahim veya vajinanın doğuştan yokluğu.
  • Genetik sendromlar (Turner Sendromu gibi).

2. Sekonder (İkincil) Amenore:

• Tanım: Daha önce düzenli adet gören bir kadının 3 ay, düzensiz gören birinin ise 6 ay boyunca adet görmemesidir.
• En Sık Sebep: Gebelik. (Doktorun kapısını çalan her amenore vakasında, hasta “imkansız” dese bile önce gebelik testi yapılır).

Gebelik Değilse Neden Olur?

Eğer hamilelik, emzirme veya menopoz söz konusu değilse, suçlu genellikle şu 3 sistemden birindedir:

Beyin (Komuta Merkezi)

Adet döngüsü beyindeki Hipotalamus ve Hipofiz bezinden yönetilir.

• Stres: Aşırı stres, beyne “Şu an üremek için güvenli bir zaman değil” mesajı verir ve yumurtlamayı durdurur.
• Aşırı Egzersiz ve Kilo Kaybı: Profesyonel sporcularda veya yeme bozukluğu (Anoreksiya) olanlarda, vücut yağı belli bir oranın altına düşerse adet kesilir. Vücut, enerjiyi hayatta kalmak için saklar, üremeyi kapatır. (Atletik Amenore).
• Prolaktin Yüksekliği: Süt hormonunun (Prolaktin) yüksek olması adeti baskılar.

Yumurtalıklar (Fabrika)

• Polikistik Over Sendromu (PKOS): Üreme çağındaki kadınlarda adet düzensizliğinin en sık sebebidir. Yumurtlama olmaz, adetler gecikir, tüylenme ve sivilce artar.
• Erken Menopoz: Yumurtalık rezervinin 40 yaşından önce tükenmesi.

Rahim (Yatak)

• Asherman Sendromu: Kürtaj veya rahim içi ameliyatlar sonrası rahim duvarlarının birbirine yapışmasıdır. Kanayacak doku kalmadığı için adet görülmez.

Ne Zaman Doktora Gitmeli?

• 15 yaşına geldiniz ve hiç adet görmediyseniz.
• Düzenli giden adetiniz 3 aydır yoksa.
• Düzensiz adetleriniz 6 aydır tamamen kesildiyse.
• Adet kesilmesine göğüslerden süt gelmesi, baş ağrısı veya görme bozukluğu eşlik ediyorsa (Hipofiz tümörü şüphesi).

Tanı ve Tedavi

Doktorunuz dedektif gibi iz sürer:

1. Gebelik Testi: (Beta-HCG).
2. Hormon Testleri: FSH, LH, TSH (Tiroid), Prolaktin.
3. Ultrason: Rahim ve yumurtalıkların görüntüsü.
4. İlaçlı Test: Progesteron hapı verilir. İlaç bitince kanama olursa sorun başkadır, olmazsa başkadır.

Tedavi tamamen sebebe yöneliktir. PKOS ise doğum kontrol hapları, tiroid sorunu ise hormon ilacı, yapışıklık ise cerrahi çözüm sunulur.

Sonuç

Amenore, vücudunuzun size “Bir şeyler yolunda gitmiyor, dengem bozuldu” deme şeklidir.

Aşırı diyet yapmak, sınav stresi veya tiroidinizin yavaşlaması… Adet döngünüz, genel sağlığınızın en hassas aynasıdır. O aynaya bakmayı ihmal etmeyin.

---

Tıbbi Sorumluluk Reddi: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için Kadın Hastalıkları ve Doğum uzmanına başvurunuz.