Amnezi

Sinema filmlerinde sıkça görürüz: Karakter başına bir darbe alır ve kim olduğunu unutur, sonra bir darbe daha alır ve her şeyi hatırlar. Peki, gerçek hayatta Amnezi (Hafıza Kaybı) gerçekten böyle mi işliyor?

Amnezi, anahtarlarınızı nereye koyduğunuzu unutmak gibi basit bir dalgınlık değildir. Beynin “kayıt cihazının” bozulması veya “arşiv odasının” kilitlenmesi durumudur.

Amnezi Türleri: “Yeni Kayıt” mı, “Eski Arşiv” mi?

Doktorlar hafıza kaybını genellikle iki ana başlıkta inceler. Bunu bir bilgisayar örneğiyle daha iyi anlayabiliriz:

1. Geriye Dönük (Retrograd) Amnezi: Bilgisayarınızın sabit diski zarar görmüş gibidir. Geçmişteki dosyaları, anıları, hatta bazen kim olduğunuzu hatırlamakta zorlanırsınız. Ancak yeni şeyler öğrenebilirsiniz.
2. İleriye Dönük (Anterograd) Amnezi: Bu daha sık görülür. Bilgisayar çalışır, eski dosyalar yerindedir ancak “Kaydet” tuşu bozulmuştur. Kişi 5 dakika önce tanıştığı birini unutabilir, aynı soruyu defalarca sorabilir. Çünkü beyin, o anı uzun süreli hafızaya kaydedemez.

Neden Olur?

Beynimizdeki hafıza merkezi (Hipokampus) oldukça hassas bir bölgedir. Şu durumlar amneziyi tetikleyebilir:

• Kafa Travmaları: Trafik kazaları veya düşmeler.
• Enfeksiyonlar: Beyin iltihabı (Ensefalit) gibi durumlar.
• Oksijensiz Kalma: Kalp krizi veya boğulma tehlikesi sonrası beynin oksijensiz kalması.
• Psikolojik Travmalar: Çok ağır bir üzüntü veya şok sonrası beyin kendini korumak için bazı anıları silebilir.

“Geçici Global Amnezi” (TGA) Paniği

Bazen acil servislere, aniden “Ben neredeyim? Buraya nasıl geldim?” diye soran ve bu soruyu her 2 dakikada bir tekrarlayan hastalar gelir. Bu duruma Geçici Global Amnezi denir. Genellikle stres, ağır fiziksel efor veya soğuk suya girme gibi tetikleyicilerle oluşur. Çok korkutucudur ancak iyi haber şudur: Genellikle 24 saat içinde kendiliğinden düzelir ve kalıcı hasar bırakmaz.

Ne Zaman Doktora Gidilmeli?

Eğer bir yakınınız;

• Aynı soruları tekrar tekrar soruyorsa,
• Tanıdığı mekanlarda kayboluyorsa,
• Kısa süre önce yediği yemeği veya yaptığı görüşmeyi tamamen unutuyorsa,bu durum yaşlılığın doğal bir sonucu olmayabilir. Mutlaka bir Nöroloji uzmanına başvurulmalıdır.

Özetle: Hafızamız kimliğimizdir. Basit unutkanlıklar insani olsa da, ani gelişen veya ilerleyen hafıza kayıpları tıbbi bir acil durumun habercisi olabilir.

Yasal Uyarı: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için hekiminize başvurunuz.