Tuvalet ihtiyacı geldiğinde korkuyla doluyor musunuz? Dışkılama sırasında sanki oraya “kırık cam parçaları batıyormuş” veya “bıçakla kesiliyormuş” gibi keskin bir acı hissediyor musunuz? Eğer cevabınız evet ise, tıbbi adıyla Anal Fissür ile karşı karşıya olabilirsiniz.
Kulağa korkutucu gelse de, aslında bu durum vücuttaki herhangi bir deri kesiğinden farklı değildir. Ancak bulunduğu yer nedeniyle iyileşmesi biraz sabır gerektirir. Gelin, bu acılı sürecin nedenlerini ve çözümlerini inceleyelim.
Anal Fissür Tam Olarak Nedir?
Anal fissür; makatın (anüs) çıkışını örten hassas deri tabakasında (mukoza) oluşan küçük bir yırtık veya çatlaktır.
Bunu dudağınızın kışın soğuktan çatlamasına benzetebilirsiniz. Dudağınız çatladığında nasıl her gülümsediğinizde veya konuştuğunuzda acıyıp kanıyorsa; makat çatlağı da her dışkılama esnasında açılarak şiddetli ağrıya neden olur.
Belirtileri Nelerdir?
Anal fissürün belirtileri o kadar tipiktir ki, hastalar genellikle doktora gitmeden ne olduğunu tahmin edebilirler:
- Şiddetli Ağrı: Dışkılama sırasında başlayan ve “yırtılma” hissi veren keskin bir acı. Bu ağrı tuvalet sonrasında saatlerce devam edebilir.
- Parlak Kırmızı Kan: Tuvalet kağıdında veya dışkının üzerinde görülen ince şerit halindeki taze kan.
- Kaşıntı ve Tahriş: Çatlağın olduğu bölgede rahatsızlık hissi.
- Meme Oluşumu (Nöbetçi Meme): Çatlak kronikleşirse (uzun sürerse), vücut o bölgeyi korumak için çatlağın hemen ucunda küçük bir et parçası (skin tag) oluşturabilir. Bu genellikle basur (hemoroid) ile karıştırılır.
Neden Oluşur?
Fissürün en büyük düşmanı kabızlıktır.
- Sert ve Kuru Dışkı: Makat kanalından geçerken hassas deriyi zorlayarak yırtılmasına neden olur.
- İshal: Sık ve tazyikli dışkılama da bölgeyi tahriş ederek çatlak yapabilir.
- Doğum: Normal doğum sırasındaki ıkınma, kadınlarda fissürün yaygın sebeplerindendir.
Kısır Döngü: “Ağrı – Spazm – İskemi”
Anal fissürün iyileşmemesinin en büyük nedeni vücudun verdiği tepkidir.
- Canınız yandığında makat kasları refleks olarak kasılır (spazm).
- Kasılan kaslar, çatlağın olduğu bölgeye giden kan damarlarını sıkıştırır.
- Kan gitmeyen (iskemi) yara iyileşemez.
- Yara iyileşmediği için ağrı devam eder, ağrı devam ettiği için kasılma artar.
Tedavinin amacı işte bu spazmı çözmektir.
Nasıl Tedavi Edilir? Ameliyat Şart mı?
İyi haber: Erken dönemde (Akut Fissür) yakalanırsa, ameliyatsız iyileşme oranı çok yüksektir.
Yaşam Tarzı Değişiklikleri (En Önemlisi)
- Bol Su ve Lif: Dışkının yumuşak olması şarttır. Zeytinyağlı yemekler, sebzeler ve bol su tüketimi tedavinin yarısıdır.
- Sıcak Su Oturma Banyosu: Günde 2-3 kez 10-15 dakika ılık suya (yakmayacak kadar sıcak) oturmak, makat kaslarını gevşetir (spazmı çözer) ve kan akışını artırarak iyileşmeyi hızlandırır.
İlaç Tedavisi
- Doktorunuz, kasları gevşetmek için nitrogliserinli veya kalsiyum kanal blokeri içeren özel kremler verebilir. Ayrıca ağrı kesici pomadlar da kullanılır.
Botox Uygulaması
Kronikleşmiş çatlaklarda, ameliyattan önce kası geçici olarak felç edip gevşetmek için o bölgeye Botox enjeksiyonu yapılabilir.
Cerrahi (LIS Yöntemi)
Eğer çatlak aylar geçmesine rağmen iyileşmiyor ve “Kronik Fissür” halini almışsa, ufak bir cerrahi müdahale ile spazm yapan kasın bir kısmı gevşetilir. Bu işlem genellikle kesin çözüm sağlar.
Sonuç
Anal fissür, “çekilir dert” değildir. Acı çekerek beklemek, çatlağın derinleşmesine ve kronikleşmesine neden olur. Utanma duygunuzu bir kenara bırakın; basit bir krem veya diyet değişikliği ile çözülebilecekken aylarınızı acı içinde geçirmeyin.
Unutmayın; tuvaletten sonra rahat bir nefes almak sizin de hakkınız!
Yasal Uyarı: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Sağlık sorunlarınızda tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.