Meme kanseri tanısı alan birçok hasta, ameliyat veya kemoterapi süreçlerini atlattıktan sonra doktorunun reçete ettiği ve “bunu 5 yıl boyunca kullanacağız” dediği küçük bir hapla tanışır. İşte o hapın etken maddesi genellikle Anastrozol‘dür (Piyasada Arimidex vb. isimlerle bilinir).
Peki, bu küçük ilaç vücutta tam olarak ne yapıyor? Neden sadece belirli bir yaş grubundaki kadınlara veriliyor?
Bu yazımızda, hormon duyarlı meme kanseri tedavisinin köşe taşlarından biri olan Anastrozol’ü inceleyeceğiz.
Anastrozol Nedir ve Nasıl Çalışır?
Anastrozol, tıbbi sınıflandırmada “Aromataz İnhibitörü” olarak adlandırılan bir ilaç grubuna aittir.
Bunu anlamak için vücudumuzdaki “yakıt” mekanizmasına bakmamız gerekir. Bazı meme kanseri türleri (Hormon Pozitif), büyümek ve yayılmak için kadınlık hormonu olan Östrojen‘i yakıt olarak kullanır.
Menopoz sonrası dönemdeki kadınlarda yumurtalıklar artık çalışmaz, ancak vücut akıllıca bir yöntemle; yağ dokusu ve böbrek üstü bezlerinden salgılanan diğer hormonları “Aromataz” adlı bir enzim sayesinde östrojene çevirir.
İşte Anastrozol tam bu noktada devreye girer:
- Görevi: Aromataz enzimini bloke eder (kilitler).
- Sonuç: Vücudun “arka kapıdan” östrojen üretmesini engeller.
- Etkisi: Kanser hücreleri yakıtsız kalır, beslenemez ve büyümesi durur.
Kimler İçin Uygundur?
Anastrozol herkese rastgele verilen bir ilaç değildir. Kullanımı için iki temel şart vardır:
- Menopoz Sonrası (Postmenopozal) Dönem: İlaç, yumurtalıkları hala aktif çalışan (adet gören) kadınlarda etkili değildir. Çünkü çalışan yumurtalıklardaki devasa östrojen üretimini tek başına durduramaz. Bu nedenle genellikle menopoza girmiş kadınlara reçete edilir.
- Hormon Reseptör Pozitif Kanser: Patoloji raporunda tümörün östrojen (ER) veya progesteron (PR) reseptörü taşıdığı kanıtlanmış olmalıdır. Hormonla beslenmeyen kanser türlerinde bu ilacın bir faydası yoktur.
Nasıl Kullanılır?
- Genellikle günde bir kez, aç veya tok karnına alınan 1 mg’lık tabletler halindedir.
- Standart tedavi süresi genellikle 5 yıldır, ancak doktorunuzun risk değerlendirmesine göre bu süre uzayabilir.
Yan Etkileri Nelerdir? (Bilmeneiz Gerekenler)
Anastrozol, kemoterapi gibi saç dökülmesine veya şiddetli bulantıya neden olmaz ancak kendine has yan etkileri vardır. Vücuttaki östrojeni sıfıra yaklaştırdığı için menopoz belirtilerini taklit eden durumlar yaşanabilir:
- Kemik Erimesi (Osteoporoz): En önemli yan etkisidir. Östrojen kemikleri koruyan bir hormondur; eksikliğinde kemikler zayıflayabilir. Bu nedenle doktorunuz tedavi boyunca kemik ölçümü (DEXA) isteyebilir ve D vitamini/Kalsiyum takviyesi verebilir.
- Eklem ve Kas Ağrıları: Hastaların sıkça şikayet ettiği “sabah tutukluğu” veya diz/el bileği ağrıları görülebilir.
- Sıcak Basması: Menopoz ateşlenmeleri gibi ani sıcaklık hissi.
- Halsizlik ve Yorgunluk.
Anastrozol mü, Tamoksifen mi?
Bu iki ilaç sıkça karıştırılır.
- Tamoksifen: Östrojenin hücreye girmesini engeller (Kapıyı tutar). Hem menopoz öncesi hem sonrası kullanılabilir.
- Anastrozol: Östrojenin üretimini engeller (Musluğu kapatır). Sadece menopoz sonrası kullanılır ve yapılan çalışmalarda menopoz sonrası kadınlarda nüksü engellemede Tamoksifen’den biraz daha etkili bulunmuştur.
Sonuç
Anastrozol, meme kanserinin geri gelmesini önlemede modern tıbbın en güçlü silahlarından biridir. “Sadece bir hap” diyip geçmeyin; o hap, vücudunuzdaki gizli östrojen fabrikalarını kapatarak sizi koruyan sessiz bir nöbetçidir.
Yasal Uyarı: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. İlacınızı doktorunuzun önerdiği doz ve sürede kullanınız, yan etkilerde mutlaka hekiminize danışınız.