Psikiyatri polikliniğinden çıkan bir hastanın elindeki kağıtta “DEHB” yazarken, başka bir raporda veya eski bir makalede “DEHS” kısaltmasını görebilirsiniz. Peki, sondaki o harf değişikliği (B vs S) neyi değiştirir?
Tıpta terminoloji canlıdır ve zamanla evrilir. DEHS (Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Sendromu), aslında modern tıbbın DEHB (Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu) olarak adlandırdığı tablonun diğer ismidir.
Bu yazıda, “Sendrom” ve “Bozukluk” arasındaki o ince çizgiyi ve neden günümüzde DEHB demeyi tercih ettiğimizi inceleyeceğiz.
DEHS Nedir?
Açılımı: Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Sendromu.
Tıpkı DEHB gibi; odaklanma sorunu, dürtüsellik (impulsivite) ve aşırı hareketlilik ile karakterize nörogelişimsel durumu tanımlar.
Neden İki Farklı İsim Var?
Bu durum, tıbbın hastalığa bakış açısının değişmesiyle ilgilidir:
- Sendrom (DEHS): “Sendrom”, birbiriyle ilişkili belirtiler topluluğu demektir. Eskiden bu durumun sadece bir “semptomlar kümesi” olduğu düşünülürken DEHS deniliyordu.
- Bozukluk (DEHB): Yapılan beyin görüntüleme çalışmaları ve genetik araştırmalar, bunun beyindeki dopaminerjik sistemde yapısal ve kimyasal bir “bozukluk” (Disorder) olduğunu kanıtlayınca, terminoloji DEHB (ADHD) olarak güncellendi.
Klinik Not: Bugün resmi tanı sistemlerinde (DSM-5) geçerli olan terim DEHB‘dir. Ancak ağız alışkanlığı veya eski literatüre atıf nedeniyle DEHS kullanımı hala devam etmektedir.
Klinik Tablo Değişir mi?
Hayır, ister DEHS deyin ister DEHB, tablo aynıdır:
- Dikkat Eksikliği: Başlanan işi bitirememe, eşya kaybetme, detayları atlama.
- Hiperaktivite: Yerinde duramama, el-ayak oynatma, “motor takılmış gibi” olma.
- Dürtüsellik: Düşünmeden hareket etme, söz kesme, sırasını bekleyememe.
Tedavi Yaklaşımı Aynıdır
İsim değişikliği tedaviyi değiştirmez. Her iki tanımda da yaklaşım standarttır:
- İlaç Tedavisi: Metilfenidat veya Atomoksetin grubu ilaçlarla beyindeki “fren sistemi” güçlendirilir.
- Terapi: Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) ile zaman yönetimi ve organizasyon becerileri öğretilir.
Sonuç
Eğer karşınıza DEHS terimi çıkarsa kafanız karışmasın; bu yeni veya farklı bir hastalık değildir. Sadece nöropsikiyatrinin en sık görülen tanısı olan DEHB’nin, literatürdeki eski ama hala yaşayan diğer adıdır.
Önemli olan ismin sonundaki harf değil, kişinin hayat kalitesini bozan o “dikkat yönetim sorununun” doğru tedavi edilmesidir.
Tıbbi Sorumluluk Reddi: Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için Psikiyatri uzmanına başvurunuz.