“Abrazyon” terimini bir önceki yazımızda ciltteki “sıyrık” olarak işlemiştik. Ancak tıp ve diş hekimliği dünyasında bu terim, bambaşka ama benzer bir “aşınma” problemini daha tanımlar: Diş Abrazyonu.
Eğer dişlerinizin diş etiyle birleştiği bölgede bir çentik, aşınma veya artan bir hassasiyet fark ettiyseniz, bunun sorumlusu çürük değil, “diş abrazyonu” olabilir.
İşte bu yaygın diş problemini detaylarıyla inceleyen bir blog yazısı.
🦷 Diş Abrazyonu Nedir? (Fırçayla Dişinizi Aşındırıyor Olabilirsiniz)
Diş Abrazyonu, en basit tanımıyla, diş yüzeylerinin mekanik bir etkiyle aşınmasıdır. Bu durum, bakteri plağının neden olduğu kimyasal bir süreç olan çürükten tamamen farklıdır.
Abrazyon, genellikle dişin diş etiyle birleştiği boyun bölgesinde (servikal bölge) meydana gelir. Aşınma, dişin en dıştaki koruyucu tabakası olan mineyi ve bazen alttaki daha yumuşak tabaka olan dentini etkiler.
Belirtileri Nelerdir?
Birçok kişi bu durumu başlangıçta fark etmez. En yaygın belirtiler şunlardır:
- Görünür Çentikler: Dişin diş eti sınırında, genellikle “V” veya kama şeklinde, cilalı ve sert yüzeyli küçük çentikler veya oyuklar.
- Diş Hassasiyeti: Aşınma mineyi geçip dentin tabakasına ulaştığında, alttaki sinir uçları açığa çıkar. Bu da özellikle soğuk, sıcak, tatlı veya ekşi yiyecek/içeceklere karşı keskin bir sızlama ve hassasiyete yol açar.
- Renk Değişimi: Mine tabakası (beyaz) aşındıkça, alttaki daha sarı renkte olan dentin tabakası görünür hale gelir. Bu da dişin o bölgesinin daha sarı görünmesine neden olur.
Nedenleri: Dişler Neden Aşınır?
Diş abrazyonunun faili genellikle kişinin kendi alışkanlıklarıdır. Bakteri veya çürükle ilgisi yoktur; sorun tamamen fizikseldir.
1. Yanlış Fırçalama Tekniği (En Sık Neden)
Bu, abrazyonun bir numaralı sebebidir.
- Sert Fırçalama: Dişleri “gıcırdatarak” veya çok fazla baskı uygulayarak fırçalamak.
- Yatay Fırçalama: Fırçayı diş eti çizgisi boyunca testere gibi ileri-geri (yatay) hareket ettirmek, mineyi adeta “yontar”. Doğru teknik, süpürme veya dairesel hareketler olmalıdır.
2. Sert Diş Fırçası Kullanımı
“Hard” (sert) olarak etiketlenen diş fırçaları, diş minesine ve diş etlerine zarar vermek için idealdir. Diş hekimleri neredeyse her zaman “soft” (yumuşak) veya “medium” (orta) sertlikte fırçaları önerir.
3. Aşındırıcı (Abrasiv) Diş Macunları
Bazı diş macunları, özellikle “sigara içenler için” veya “yoğun beyazlatıcı” olarak pazarlananlar, yüksek miktarda aşındırıcı partikül (silika gibi) içerir. Bu partiküller, lekeleri çıkarırken aynı zamanda diş minesini de çizer ve aşındırır.
4. Diğer Alışkanlıklar
- Sürekli tırnak yemek.
- Dişler arasında kalem, toplu iğne veya pipo gibi sert nesneler tutmak.
- Diş gıcırdatma (bruksizm) daha çok “atrizyon” (dişlerin birbirine sürtmesi) yaratsa da, mevcut abrazyonu kötüleştirebilir.
Tedavisi ve Önlenmesi
İyi haber şu ki, abrazyon hem tedavi edilebilir hem de kolayca önlenebilir.
Tedavi Yöntemleri
Tedavi, aşınmanın derecesine bağlıdır:
- Hassasiyet Giderme: Erken evrede, diş hekiminiz hassasiyeti azaltmak için florür vernik veya özel hassasiyet giderici ajanlar uygulayabilir.
- Diş Renginde Dolgular (Bonding): Abrazyonun en yaygın tedavisi budur. Diş hekimi, çentik oluşan bölgeyi temizler ve kompozit rezin (diş renginde dolgu malzemesi) ile doldurur. Bu işlem hem hassasiyeti anında keser hem de dişe estetik görünümünü geri kazandırır.
- Porselen Lamina veya Kron (Kaplama): Eğer aşınma çok derinse ve dişin yapısını tehdit ediyorsa, lamina veya tam kron kaplama gerekebilir.
Önleme Yolları: Bugün Neyi Değiştirmelisiniz?
- Fırçanızı Değiştirin: Derhal yumuşak (soft) kıllı bir diş fırçasına geçin.
- Tekniğinizi Değiştirin: Asla baskı uygulamayın. Fırçayı bir kalem gibi tutmayı deneyin (bu, baskıyı azaltır). Diş etinden dişe doğru (kırmızıdan beyaza) süpürme hareketi yapın veya nazik dairesel hareketler kullanın.
- Macununuzu Kontrol Edin: Yüksek aşındırıcı (abrasiv) içeren macunlardan kaçının. Diş hekiminizden size uygun bir macun tavsiyesi isteyin.
- Alışkanlıklar: Tırnak yeme veya ağza yabancı cisim sokma alışkanlıklarınız varsa bunlardan kurtulmaya çalışın.
Sonuç: Diş abrazyonu sinsi bir durumdur çünkü “temizlik” yaparken, aslında dişlerimize zarar veriyor olabiliriz. Eğer dişlerinizde bu tür çentikler veya artan bir hassasiyet fark ederseniz, daha fazla ilerlemeden mutlaka diş hekiminize danışın.