Çoklu organ yetmezliği sayfasının kaynağını görüntüle

Name: Çoklu organ yetmezliği
Creator: Semahattin Serkan Sezer
'''Çoklu organ yetmezliği''' (İng. ''multiple organ dysfunction syndrome'', MODS / ''multiple organ failure'', MOF), akut bir hastalık sürecinde birbirini izleyerek veya eş zamanlı olarak iki ya da daha fazla organ sisteminin işlevinin, homeostazın müdahale olmaksızın sürdürülemeyeceği düzeyde bozulmasıdır.

== Etimoloji ==
Latince ''multiplex'' "çok katlı", ''organum'' (Yun. ''organon'' "araç, organ") ve ''dysfunctio'' (Yun. ''dys'' "bozuk" + Lat. ''functio'' "işlev") sözcüklerinden türetilmiştir; Türkçede "yetmezlik" sözcüğü işlevin yetersiz kalmasını ifade eder.

== Klinik bağlam ==
Çoklu organ yetmezliği, yoğun bakım ünitelerinde önde gelen ölüm nedenidir ve en sık [[sepsis]], ağır travma, büyük cerrahi, yanık, pankreatit ve her türlü ağır şok tablosunun son ortak yolu olarak gelişir. Patogenezde düzensiz konak yanıtı, endotel hasarı, mikrodolaşım bozukluğu, mitokondriyal disfonksiyon ve apoptoz rol oynar; ilk tetikleyiciden bağımsız olarak organlar arası etkileşim (örneğin akciğer-böbrek, bağırsak-karaciğer ekseni) süreci kendi kendini sürdürür hale getirebilir.<ref>Loscalzo J, Fauci AS, Kasper DL ve ark. (ed.), ''Harrison's Principles of Internal Medicine'', 21. baskı, McGraw Hill, 2022.</ref> Günümüzde "yetmezlik" yerine işlev bozukluğunun süreklilik gösteren ve geri dönüşümlü olabilen doğasını vurgulayan "disfonksiyon sendromu" (MODS) terimi tercih edilmektedir. Organ disfonksiyonunun derecesi solunum, kardiyovasküler, renal, hepatik, koagülasyon ve nörolojik sistemleri ayrı ayrı puanlayan [[SOFA skoru]] ile nicel olarak izlenir; skordaki artış mortalite ile güçlü biçimde ilişkilidir.<ref>Vincent JL, Moreno R, Takala J ve ark., ''The SOFA (Sepsis-related Organ Failure Assessment) score to describe organ dysfunction/failure'', Intensive Care Medicine, 1996.</ref> Etkilenen organ sayısı arttıkça mortalite belirgin biçimde yükselir; yönetim, altta yatan nedenin kontrolü ve organ destek tedavilerine dayanır.

== Eş anlamlılar ==

* Çoklu organ disfonksiyonu sendromu (MODS)
* Multipl organ yetmezliği (MOF)
* Çoklu organ işlev bozukluğu

== İlgili terimler ==

* [[Sepsis]]
* [[SOFA skoru]]
* [[Septik şok]]
* [[Akut böbrek hasarı]]
* [[Akut solunum sıkıntısı sendromu]]
* [[Dissemine intravasküler koagülasyon]]

== Kaynaklar ==
<references />
{{Terim|alan=Yoğun Bakım}}