Üriner sistem enfeksiyonu sayfasının kaynağını görüntüle

Name: Üriner sistem enfeksiyonu
Creator: Semahattin Serkan Sezer
'''Üriner sistem enfeksiyonu''' (İng. ''urinary tract infection''), idrar yollarının bakteriyel enfeksiyonudur. Toplumda ve hastanede en sık görülen enfeksiyonlardandır.

== Etimoloji ==
Tutulan sistemi ve iltihabi süreci tanımlayan betimleyici bir terimdir.

== Klinik bağlam ==
Enfeksiyonlar yerleşimine göre alt — sistit — ve üst — piyelonefrit — olarak ayrılır; ayrıca komplike ve komplike olmayan biçim ayrımı yapılır. Komplike enfeksiyon; erkek cinsiyet, gebelik, anatomik ya da işlevsel bozukluk, taş, kateter, bağışıklık baskılanması ve böbrek yetmezliği varlığında tanımlanır. Bu ayrım, tetkik ve tedavi süresini doğrudan belirler.<ref>Bennett JE ve ark. (ed.), ''Mandell, Douglas, and Bennett's Principles and Practice of Infectious Diseases'', 9. baskı, 2020.</ref>

En sık etken ''Escherichia coli''dir; ayrıca ''Klebsiella'', ''Proteus'', enterokoklar ve genç kadınlarda ''Staphylococcus saprophyticus'' rol oynar. ''Proteus'' enfeksiyonlarında struvit taşı oluşumu akla gelmelidir.

Belirtiler alt sistem enfeksiyonunda idrar yaparken yanma, sık idrara çıkma, sıkışma hissi ve kasık bölgesinde rahatsızlıktır. Üst sistem tutulumunda ateş, titreme, yan ağrısı, bulantı ve kostovertebral açı hassasiyeti bulunur.

Klinik açıdan en önemli ve en sık yapılan hata, belirtisiz bakteriürinin tedavi edilmesidir. İdrarda bakteri bulunması, belirti yoksa çoğu hastada tedavi gerektirmez. Bulanık ya da kötü kokulu idrar tek başına antibiyotik göstergesi değildir. Bu kuralın istisnaları gebelik ve mukozal kanamaya yol açacak ürolojik girişim öncesidir; bu iki durumda tarama ve tedavi önerilir. Gereksiz tedavi, direnç gelişiminin ve ''Clostridioides difficile'' enfeksiyonunun önemli bir kaynağıdır.

Yaşlılarda tanı özellikle güçtür. Bu grupta belirtisiz bakteriüri çok sıktır; bu nedenle bilinç bulanıklığı ya da düşme gibi özgül olmayan bulguların doğrudan idrar yolu enfeksiyonuna bağlanması, başka ciddi hastalıkların gözden kaçmasına yol açar. Ateş, dizüri ya da yan ağrısı gibi bulgular yoksa diğer nedenler önce araştırılmalıdır.

Kateterli hastalarda kolonizasyon kuraldır; tanı, sistemik bulguların varlığına dayandırılmalıdır. Korunmanın en etkili yolu, gereksiz kateter takılmaması ve gereksinim ortadan kalkar kalkmaz çıkarılmasıdır.

Tanıda idrar tahlili ve kültür kullanılır. Örneğin uygun biçimde alınması sonucu doğrudan etkiler; kontamine örnekler yanlış tanıya yol açar. Komplike olmayan sistitte kültür her hastada gerekmez; ancak yineleyen, komplike ve üst sistem enfeksiyonlarında alınmalıdır. Görüntüleme, tedaviye yanıtsız olgularda, taş ve tıkanıklık kuşkusunda ve komplike enfeksiyonlarda yapılır.

Tedavide etken ve yerel direnç örüntüsü göz önüne alınır. Komplike olmayan sistitte kısa süreli tedaviler yeterlidir; nitrofurantoin, fosfomisin ve trimetoprim-sülfametoksazol seçenekler arasındadır. Nitrofurantoin, doku düzeyine ulaşmadığından piyelonefritte kullanılmaz ve ileri böbrek yetmezliğinde etkisizdir — bu ayrımın bilinmemesi tedavi başarısızlığına yol açar. Piyelonefritte daha uzun süreli ve doku geçişi iyi olan ajanlar kullanılır.

En kritik acil durum, tıkanıklıkla birlikte enfeksiyon bulunmasıdır. Bu tabloda antibiyotik tek başına yeterli değildir; idrar yolunun acil boşaltılması gerekir. Gecikme sepsis ve ölümle sonuçlanır. Ateş, tıkanıklık ve sistemik bozulma birlikteliği, ivedilikle ürolojik değerlendirme gerektirir.

Yineleyen enfeksiyonlarda davranışsal önlemler, yeterli sıvı alımı, ilişki sonrası idrar yapma ve seçilmiş hastalarda profilaksi uygulanır; menopoz sonrası kadınlarda yerel östrojen tedavisi yararlıdır. Kızılcık ürünlerinin etkinliği sınırlıdır.

== Eş anlamlılar ==
* İdrar yolu enfeksiyonu
* Sistit

== İlgili terimler ==
* [[Üriner kateter]]
* [[Böbrek taşı]]
* [[Sepsis]]
* [[Antibiyotik direnci]]
* [[Nörojen mesane]]

== Kaynaklar ==
<references/>

{{Terim|alan=Enfeksiyon Hastalıkları}}