Burun kanaması sayfasının kaynağını görüntüle

Name: Burun kanaması
Creator: Semahattin Serkan Sezer
'''Burun kanaması''' (İng. ''epistaxis''; Yun. ''epistazein'' damlamak), burun boşluğundaki damarlardan kaynaklanan kanamadır.

== Etimoloji ==
Yunanca ''epi'' (üzerine) ve ''stazein'' (damlamak) sözcüklerinden türeyen epistaksis teriminin Türkçe karşılığıdır.

== Klinik bağlam ==
Kanamalar, kaynağın yerine göre ön ve arka olarak ikiye ayrılır; bu ayrım hem yönetimi hem aciliyeti belirler.<ref>Flint PW ve ark. (ed.), ''Cummings Otolaryngology: Head and Neck Surgery'', 7. baskı, 2020.</ref> Olguların büyük bölümü ön kaynaklıdır. Burun bölmesinin ön alt bölümünde birden çok atardamarın birleştiği zengin bir damar ağı bulunur; bu bölge parmakla erişilebilir olduğundan travma, kuruluk ve mukoza tahrişiyle kolayca kanar. Arka kanamalar ise daha seyrektir ancak çok daha tehlikelidir; daha büyük damarlardan kaynaklanır, kendiliğinden durmaz ve havayolunu tehdit edebilir. Ağızdan gelen kan, öne yapılan baskıya karşın süren kanama ve iki taraflı akış, arka kaynağı düşündürür.

İlk yardım uygulamasının doğru yapılması, olguların büyük bölümünü çözer. Hasta öne eğilerek oturtulmalı ve burun kanatları kemik yapının değil yumuşak bölümün üzerinden sıkıştırılmalıdır; basınç aralıksız olarak birkaç dakika sürdürülmelidir. Başın geriye atılması yaygın ancak yanlış bir uygulamadır; kanın yutulmasına, bulantıya ve akciğere kaçmasına yol açar. Yutulan kan ayrıca kayıp miktarının olduğundan az sanılmasına neden olur. Basınç sırasında arada bir bırakıp bakılması da pıhtı oluşumunu bozar.

Nedenler yerel ve sistemik olarak gruplanır. Yerel nedenler travma, kuru hava, burun karıştırma, [[sinüzit]], yabancı cisim ve burun spreylerinin uzun süreli kullanımıdır. Sistemik nedenler arasında antikoagülan ve antiagregan kullanımı, pıhtılaşma bozuklukları, [[karaciğer yetmezliği]] ve [[hipertansiyon]] bulunur. Tansiyon yüksekliğinin nedensel rolü tartışmalıdır; kanama sırasındaki kaygıya bağlı yükselme çoğu kez sonuç olarak yorumlanmalıdır. Yineleyen ve tek taraflı kanamalarda tümör araştırılmalıdır; ergen erkeklerde jüvenil anjiyofibrom akla gelmelidir ve bu kitleden biyopsi alınması ağır kanamaya yol açacağından sakıncalıdır.

Kanama durdurulamadığında kaynak, ışık ve emme altında görülerek koterize edilir; iki taraflı koterizasyon aynı seansta yapılmaz, çünkü bölme kıkırdağının beslenmesi bozulur ve delinme gelişir. Yanıt alınamayan olgularda ön tampon uygulanır; arka kanamalarda balon tamponu gerekir ve bu hastalar izleme alınır. Tampon uygulanan hastada burun refleksleri yoluyla kalp hızında yavaşlama ve oksijen düşüşü görülebilir. Antikoagülan kullanan hastada ilacın kesilmesi kararı, tromboz riskiyle birlikte değerlendirilir; çoğu olguda yerel yöntemler yeterlidir. Dirençli kanamalarda damar bağlanması ya da girişimsel embolizasyon uygulanır.

== Eş anlamlılar ==

* Epistaksis

== İlgili terimler ==

* [[Burun]]
* [[Sinüzit]]
* [[Antikoagülan tedavi]]
* [[Pıhtılaşma]]
* [[Sistemik kanama]]

== Kaynaklar ==
<references />

{{Terim|alan=Genel Tıp}}