El sayfasının kaynağını görüntüle

Name: El
Creator: Semahattin Serkan Sezer
'''El''' (İng. ''hand''; Lat. ''manus''), üst uzvun uç bölümünü oluşturan, kavrama ve ince beceri işlevlerini sağlayan yapıdır.

== Etimoloji ==
Türkçe kökenli bir sözcüktür; tıp dilinde Latince ''manus'' ve buna bağlı manuel sıfatı kullanılır.

== Klinik bağlam ==
Yapı, sekiz el bileği kemiği, beş tarak kemiği ve parmak kemiklerinden oluşur; hareketi üç sinir sağlar ve her birinin dağılım alanı ile işlevi ayrıdır.<ref>Court-Brown CM ve ark. (ed.), ''Rockwood and Green's Fractures in Adults'', 9. baskı, 2019.</ref> Median sinir başparmağın karşı gelme hareketini ve avuç içinin dış yarısının duyusunu; ulnar sinir parmakların yana açılıp kapanmasını ve iç yarının duyusunu; radial sinir ise el bileğinin ve parmakların geriye kaldırılmasını sağlar. Bu iş bölümü, muayenede her sinirin ayrı ayrı sınanmasını gerektirir.

Sinir sıkışmaları sık karşılaşılır ve ayrımı bulgulara dayanır. Karpal tünel sendromunda gece uyandıran el uyuşması ve elleri silkeleyerek rahatlama tipiktir; ilerlemiş olgularda başparmak kabartısında erime görülür. Ulnar sinir dirsek iç yüzünde sıkışır; dördüncü ve beşinci parmaklarda uyuşma ile parmakları yana açma güçsüzlüğü bulunur. Radial sinir kol kemiğinin arkasındaki olukta zedelenir ve el bileği düşmesine yol açar. Bu üç tablo farklı bölgelerde ortaya çıktığından, sıkışma yerinin belirlenmesi tedaviyi yönlendirir.

Yaralanmalarda birkaç ilke belirleyicidir. Kayık kemiği kırığı, düz grafide erken dönemde görülmeyebilir; enfiye çukurunda hassasiyet bulunan hastada grafi normal olsa bile atel uygulanıp kontrol yapılmalıdır, aksi halde kaynamama ve kalıcı işlev kaybı gelişir. Yumruk atma sonrası oluşan eklem çevresi yaralanmalar insan ısırığı kabul edilir; ağız florası nedeniyle enfeksiyon riski yüksektir, kapatılmaz ve antibiyotik verilir. Tendon kılıfı enfeksiyonlarında parmak gergin duruşta, şiş ve pasif germeyle çok ağrılıdır; acil cerrahi drenaj gerektirir.

El, sistemik hastalıkların bulgularının izlendiği bölgelerdendir. Çomak parmak akciğer ve kalp hastalıklarını, avuç içi kızarıklığı karaciğer hastalığını, tırnak değişiklikleri sedef hastalığını ve kansızlığı düşündürür. Romatoid artritte simetrik küçük eklem tutulumu ve sabah tutukluğu, osteoartritte ise uç eklemlerde kemik büyümeleri görülür. Avuç içi fasyasının kalınlaşmasıyla parmakların bükülü kalması Dupuytren kontraktürüdür. Bu nedenle el muayenesi, yalnızca ortopedik değil genel bir değerlendirme aracıdır.

== Eş anlamlılar ==

* Manus

== İlgili terimler ==

* [[Kol]]
* [[Avuç içi]]
* [[Karpal tünel sendromu]]
* [[Kompartman sendromu]]
* [[Replantasyon]]

== Kaynaklar ==
<references />

{{Terim|alan=Anatomi}}