Gonore sayfasının kaynağını görüntüle

Name: Gonore
Creator: Semahattin Serkan Sezer
'''Gonore''' (İng. ''gonorrhea''), ''Neisseria gonorrhoeae'' bakterisinin yol açtığı cinsel yolla bulaşan enfeksiyondur.

== Etimoloji ==
Yunanca ''gonos'' (tohum) ve ''rhoia'' (akıntı) sözcüklerinden türetilmiştir.

== Klinik bağlam ==
Etken, gram negatif diplokoktur ve mukoza yüzeylerini tutar. Bulaş cinsel temasla ve doğum sırasında anneden bebeğe gerçekleşir.<ref>Bennett JE ve ark. (ed.), ''Mandell, Douglas, and Bennett's Principles and Practice of Infectious Diseases'', 9. baskı, 2020.</ref>

Erkeklerde tipik olarak akıntılı üretrit yapar; belirtiler belirgindir ve hastayı erken başvuruya yöneltir. Kadınlarda ise büyük ölçüde belirtisiz seyreder; bu sessizlik, [[pelvik inflamatuar hastalık]], [[kısırlık]] ve [[dış gebelik]] gibi komplikasyonların temel nedenidir.

Boğaz ve rektum tutulumu da çoğu kez belirtisizdir. Bu nedenle yalnızca genital örnek alınması, taşıyıcılığın atlanmasına yol açar; cinsel öyküye göre boğaz ve rektum örneklerinin de alınması önerilir. Bu eksiklik, tedavi başarısızlığının ve yeniden bulaşın sık nedenidir.

Yayılmış enfeksiyon, seyrek ancak önemli bir tablodur. İki biçimi vardır: ateş, gezici eklem ağrıları, tenosinovit ve deri lezyonlarıyla seyreden biçim ve tek eklemi tutan pürülan artrit. Genç ve cinsel olarak etkin bir hastada ortaya çıkan akut artritte bu tanı düşünülmelidir; bu bağlantının kurulmaması tanı gecikmesine yol açar.

Yenidoğanda göz tutulumu ağır seyreder ve kornea delinmesine yol açabilir; doğum sonrası koruyucu göz uygulaması bu nedenle yapılır.

Tanıda nükleik asit amplifikasyon testleri altın ölçüttür. Kültür, direnç izlemi açısından değerlidir ve tedavi başarısızlığı durumlarında gereklidir.

Alanın en kritik konusu direnç gelişimidir. Bakteri, kullanılan hemen her antibiyotik grubuna karşı zamanla direnç geliştirmiştir; penisilin, tetrasiklin ve florokinolonlar sırasıyla etkisiz kalmıştır. Bu nedenle günümüzde tedavi, seftriakson temelli tek doz uygulamaya dayanır ve önerilen doz zaman içinde artırılmıştır.

Direnç izlemi ve önerilerin güncel takibi zorunludur; eski tedavi şemalarının kullanılması hem bireysel başarısızlığa hem toplumsal direnç yayılımına yol açar.

Eş zamanlı [[klamidya enfeksiyonu]] sıktır; birlikte tedavi ya da test sonucuna göre kapsama sağlanır. Ayrıca [[HIV enfeksiyonu]] ve [[sifiliz]] taraması önerilir.

Partner bildirimi ve tedavisi zorunludur; aksi halde yeniden bulaş kaçınılmazdır.

Tedavi sonrası, özellikle boğaz tutulumunda ve belirtileri süren hastalarda iyileşme testi önerilir. Ancak testin çok erken yapılması, ölü bakteri genetik materyalini saptayarak yanıltıcı sonuç verir.

Korunmada [[kondom]] etkilidir; düzenli tarama, riskli gruplarda enfeksiyonun erken saptanmasını sağlar.

== Eş anlamlılar ==
* Bel soğukluğu

== İlgili terimler ==
* [[Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar]]
* [[Klamidya enfeksiyonu]]
* [[Pelvik inflamatuar hastalık]]
* [[Antibiyotik direnci]]
* [[Septik artrit]]

== Kaynaklar ==
<references/>

{{Terim|alan=Enfeksiyon Hastalıkları}}