Jet ventilasyon sayfasının kaynağını görüntüle

Name: Jet ventilasyon
Creator: Semahattin Serkan Sezer
'''Jet ventilasyon''' (İng. ''jet ventilation''; İng. ''jet'' "fışkırma, püskürtme"), yüksek basınçlı oksijen kaynağından dar bir kanül ya da kateter aracılığıyla havayoluna kısa süreli, yüksek hızlı gaz püskürtmelerinin verilmesiyle gaz değişiminin sağlandığı ventilasyon yöntemidir; düşük frekanslı manuel (jet enjektörü) ve yüksek frekanslı otomatik biçimleri vardır.

== Etimoloji ==
İngilizce ''jet'' (fışkırma, püskürme; Fransızca ''jeter'' "atmak" fiilinden) sözcüğü ile Latince ''ventilare'' "havalandırmak" fiilinden türeyen ''ventilasyon'' sözcüklerinden oluşur.

== Klinik bağlam ==
Jet ventilasyonun ayırt edici özelliği, gazın kafsız ve dar bir kanülden yüksek basınçla (genellikle 1–4 bar) verilmesi ve Venturi etkisiyle çevre havasının sürüklenerek tidal hacme katılmasıdır; ekspiryum pasif olup üst havayolunun açık kalmasına bağımlıdır. Üç ana kullanım alanı vardır: elektif larinks ve trakea cerrahisinde (endolaringeal mikrocerrahi, lazer cerrahisi, rijit bronkoskopi) tüpsüz cerrahi alan sağlamak amacıyla supraglottik, transglottik ya da transtrakeal yolla uygulanan yüksek frekanslı jet ventilasyon; "entübe edilemez–ventile edilemez" durumda iğne [[Krikotirotomi|krikotirotomisi]] sonrası uygulanan acil transtrakeal jet ventilasyon; ve yoğun bakımda bronkoplevral fistül gibi seçilmiş durumlarda kullanılan yüksek frekanslı ventilasyon modları.<ref>Evans E, Biro P, Bedforth N, ''Jet ventilation'', Continuing Education in Anaesthesia Critical Care & Pain, 2007.</ref> Yüksek frekanslı jet ventilasyonda dakikada 100–150 püskürtme ile anatomik ölü boşluktan küçük tidal hacimler verilir; gaz değişimi konvektif akışın yanı sıra Taylor dispersiyonu ve moleküler difüzyon gibi mekanizmalarla gerçekleşir ve hareketsiz cerrahi alan gerektiren işlemlerde (litotripsi, kardiyak ablasyon, stereotaktik radyoterapi) da yararlanılır. Yöntemin en önemli tehlikesi, ekspiryumun engellenmesi durumunda gaz hapsi ve [[Barotravma|barotravmadır]]; tam [[Üst havayolu obstrüksiyonu|üst havayolu obstrüksiyonunda]] transtrakeal jet ventilasyon [[tansiyon pnömotoraks]] ve masif cilt altı amfizemi riski nedeniyle kontrendikedir ve acil kullanımda komplikasyon oranının yüksekliği nedeniyle güncel zor havayolu kılavuzları erişkinde cerrahi krikotirotomiyi tercih etmektedir.<ref>Frerk C, Mitchell VS, McNarry AF ve ark., ''Difficult Airway Society 2015 guidelines for management of unanticipated difficult intubation in adults'', British Journal of Anaesthesia, 2015.</ref> Diğer komplikasyonlar hiperkapni (özellikle uzun işlemlerde ve KOAH'ta), mukoza kuruması ve hasarı, gastrik distansiyon ile aspirasyondur; nemlendirme, düşük sürüş basıncıyla başlama, göğüs hareketinin ve ekspiryumun sürekli gözlenmesi ile transkütan CO₂ izlemi güvenli uygulamanın temel ilkeleridir. Elektif kullanımda total intravenöz anestezi gerekir, çünkü volatil ajanlar açık sistemde güvenilir biçimde verilemez.<ref>Cook TM, Woodall N, Frerk C, ''Major complications of airway management in the UK: results of the Fourth National Audit Project of the Royal College of Anaesthetists and the Difficult Airway Society (NAP4)'', British Journal of Anaesthesia, 2011.</ref>

== Eş anlamlılar ==

* Yüksek frekanslı jet ventilasyon (HFJV; otomatik form için)
* Transtrakeal jet ventilasyon (acil uygulama için)
* Sanders jet ventilasyonu (manuel enjektör tekniği için)

== İlgili terimler ==

* [[Krikotirotomi]]
* [[Mekanik ventilasyon]]
* [[Zor havayolu]]
* [[Barotravma]]
* [[Rijit bronkoskopi]]
* [[Üst havayolu obstrüksiyonu]]

== Kaynaklar ==
<references />
{{Terim|alan=Anesteziyoloji}}