Kayalık Dağlar benekli ateşi sayfasının kaynağını görüntüle

Name: Kayalık Dağlar benekli ateşi
Creator: Semahattin Serkan Sezer
'''Kayalık Dağlar benekli ateşi''' (İng. ''Rocky Mountain spotted fever''), ''Rickettsia rickettsii'' bakterisinin kene yoluyla bulaşmasıyla gelişen, hızla ilerleyen enfeksiyondur.

== Etimoloji ==
Hastalığın ilk kez tanımlandığı Kuzey Amerika'daki Kayalık Dağlar bölgesinin adından gelir.

== Klinik bağlam ==
Etken, damar iç yüzey hücrelerini enfekte eder ve yaygın damar iltihabına yol açar. Bu düzenek, hastalığın çok sistemli seyrini ve döküntünün niteliğini açıklar.<ref>Bennett JE ve ark. (ed.), ''Mandell, Douglas, and Bennett's Principles and Practice of Infectious Diseases'', 9. baskı, 2020.</ref>

Bulaş kene ısırığıyla gerçekleşir. Ancak hastaların önemli bir bölümü ısırığı hatırlamaz; bu nedenle öykünün bulunmaması tanıyı dışlamaz.

Klasik üçlü ateş, baş ağrısı ve döküntüdür; ancak bu üçlü, başvuru sırasında çoğu hastada tamamlanmamıştır.

Döküntü, tipik olarak hastalığın birkaç gün sonrasında ortaya çıkar. El bilekleri ve ayak bileklerinden başlar, gövdeye doğru yayılır ve avuç içi ile ayak tabanını tutar. Başlangıçta soluk lekeler biçimindeyken zamanla basmakla solmayan peteşiyel niteliğe dönüşür.

Avuç içi ve ayak tabanı tutulumu, ayırıcı tanıda değerlidir; benzer dağılım [[sifiliz]]in ikincil döneminde ve el-ayak-ağız hastalığında görülür.

Alanın en kritik bilgisi, tedavinin döküntü beklenmeden başlatılmasıdır. Döküntü geç ortaya çıkar ve hastaların bir bölümünde hiç görülmez. Uygun coğrafi ve mevsimsel bağlamda, açıklanamayan ateş ve baş ağrısı varlığında tedavi hemen başlatılmalıdır.

Tanı testleri erken dönemde negatif çıkar; serolojik yanıt günler sonra gelişir. Bu nedenle test sonucu beklenmesi, ölümcül gecikmeye yol açar.

Tedavide doksisiklin, her yaş grubunda ilk seçenektir. Çocuklarda tetrasiklinlerden kaçınma yönündeki eski kaygı, bu hastalık için geçerli değildir; kısa süreli kullanımda diş boyanması riski çok düşüktür ve alternatif ilaçlar etkisizdir. Bu bilginin eksikliği, çocuklarda önlenebilir ölümlerin nedenidir.

Gebelikte durum ayrı değerlendirilir; ancak yaşamı tehdit eden hastalıkta doksisiklin yine kullanılabilir.

Laboratuvarda [[trombositopeni]], [[hiponatremi]] ve karaciğer enzim yüksekliği görülür; lökosit sayısı genellikle normaldir.

İlerleyen hastalıkta yaygın damar hasarı, ödem, [[akut böbrek hasarı]], akciğer tutulumu, ensefalit, [[yaygın damar içi pıhtılaşma]] ve uzuv nekrozu gelişir.

Benzer klinik tablo yapan diğer kene kaynaklı hastalıklar — anaplazmoz, erlişyoz ve [[Kırım-Kongo kanamalı ateşi]] — ayırıcı tanıda yer alır.

Korunmada kene ile temasın önlenmesi, uygun giysi, böcek kovucu kullanımı ve kırsal alandan dönüşte vücut taraması etkilidir. Kene, ezilmeden ve gecikmeden çıkarılmalıdır.

Isırık sonrası koruyucu antibiyotik uygulaması bu hastalık için önerilmez; hastanın belirti gelişimi açısından izlenmesi gerekir.

== Eş anlamlılar ==
* Riketsiyoz

== İlgili terimler ==
* [[Kene]]
* [[Peteşiyel döküntü]]
* [[Zoonoz]]
* [[Trombositopeni]]
* [[Vaskülit]]

== Kaynaklar ==
<references/>

{{Terim|alan=Enfeksiyon Hastalıkları}}