Kol sayfasının kaynağını görüntüle

Name: Kol
Creator: Semahattin Serkan Sezer
'''Kol''' (İng. ''arm''; Lat. ''brachium''), omuzdan el bileğine uzanan üst uzuv bölümüdür.

== Etimoloji ==
Türkçe kökenli bir sözcüktür; tıp dilinde omuz ile dirsek arası için Latince ''brachium'' kullanılır.

== Klinik bağlam ==
Yapı, üst kolda kol kemiği, önkolda radius ve ulna kemiklerinden oluşur; hareketi brakiyal pleksustan çıkan sinirler sağlar.<ref>Standring S (ed.), ''Gray's Anatomy'', 42. baskı, 2021.</ref> Radial sinir, kol kemiğinin arkasındaki oluk boyunca seyreder; bu bölgedeki kırıklarda ve kolun uzun süre sert bir yüzeye dayanmasıyla zedelenir. Sonuçta el bileği düşmesi ortaya çıkar; parmakların ve bileğin geriye kaldırılamaması tipiktir. Ulnar sinir dirsek iç yüzünde yüzeyel seyreder, median sinir ise el bileğinde karpal tünelden geçer; her birinin sıkışma bölgesi ve bulguları farklıdır.

Ağrının değerlendirilmesinde en kritik nokta, kaynağın kol dışında olabilmesidir. Sol kola vuran ağrı, kalp kası iskemisinin klasik yansımasıdır ve göğüs ağrısı bulunmasa bile akla getirilmelidir; bu ayrım yapılmadan kas iskelet tanısı konması, tehlikeli bir gecikme nedenidir. Boyun omurgasındaki sinir kökü basısı da kola yayılan ağrı ve uyuşma yapar; ağrının dirseğin altına inmesi ve belirli parmaklara yayılması bu kökeni düşündürür. Safra kesesi hastalığı sağ omza, diyafragma tahrişi ise omuz ucuna ağrı yansıtır.

Akut damar ve sinir yaralanmaları acil değerlendirme gerektirir. Kırık ve çıkıklarda nabız, kılcal dolum, duyu ve hareket işlevleri mutlaka değerlendirilmelidir; suprakondiler kırıklarda damar yaralanması ve kompartman sendromu riski yüksektir. Verilen ağrı kesiciye karşın giderek artan ağrı ve parmakların pasif gerilmesiyle şiddetlenen ağrı, kompartman sendromunun en erken uyarısıdır; nabızsızlık geç bir bulgudur ve beklenmesi geri dönüşsüz kas ölümüne yol açar.

Klinik uygulamada kol, ölçüm ve girişim bölgesi olarak da önem taşır. Kan basıncı ölçümünde manşonun uygun genişlikte olması ve kolun kalp düzeyinde tutulması gerekir; küçük manşon değeri yüksek gösterir. Meme cerrahisi ve koltuk altı lenf disseksiyonu geçiren hastalarda o kola kan alınmaması, tansiyon ölçülmemesi ve damar yolu açılmaması önerilir; lenfödem ve enfeksiyon riskini azaltmaya yöneliktir. Ayrıca aşı ve ilaç uygulamalarında deltoid kası standart bölgedir.

== Eş anlamlılar ==

* Brakiyum
* Üst uzuv

== İlgili terimler ==

* [[Dirsek]]
* [[Skapula]]
* [[Brakiyal pleksus]]
* [[Kompartman sendromu]]
* [[Aksilla]]

== Kaynaklar ==
<references />

{{Terim|alan=Anatomi}}