Kontrast nefropatisi sayfasının kaynağını görüntüle

Name: Kontrast nefropatisi
Creator: Semahattin Serkan Sezer
'''Kontrast nefropatisi''' (İng. ''contrast-induced nephropathy''), iyotlu kontrast madde uygulamasından sonra gelişen akut böbrek işlev bozukluğudur.

== Etimoloji ==
Kontrast madde terimi ile Yunanca ''nephros'' (böbrek) ve ''pathos'' (hastalık) sözcüklerinden oluşan nefropati teriminin birleşimidir.

== Klinik bağlam ==
Tablo, kontrast uygulamasından sonraki ilk günlerde serum kreatininin yükselmesiyle tanımlanır ve genellikle bir hafta içinde geriler.<ref>Yu ASL, Chertow GM ve ark. (ed.), ''Brenner and Rector's The Kidney'', 11. baskı, 2020.</ref>

Öne sürülen mekanizmalar, böbrek iç bölgesinde damar büzülmesi, oksijen azlığı ve tübül hücrelerine doğrudan toksik etkidir.

Ancak son yıllarda kavramın kendisi köklü biçimde sorgulanmıştır; bu, alanın en önemli değişikliğidir.

Karşılaştırmalı çalışmalar, kontrast verilmeyen benzer hastalarda da aynı sıklıkta kreatinin yükselmesi görüldüğünü göstermiştir.

Bu bulgu, yükselmenin büyük bölümünün altta yatan hastalığa, sıvı durumuna ve eşlik eden ilaçlara bağlı olduğunu düşündürmektedir.

Bu nedenle bugün "kontrasttan sonra gelişen böbrek hasarı" ile "kontrastın neden olduğu hasar" ayrımı yapılmakta, ikinci durumun eskiden sanıldığından çok daha seyrek olduğu kabul edilmektedir.

Bu değişikliğin klinik sonucu önemlidir: kontrast kaygısıyla gerekli görüntülemenin ertelenmesi, hastaya zarar verebilir.

Nitekim [[pulmoner emboli]] ya da [[aort diseksiyonu]] kuşkusunda incelemeden kaçınmak, böbrek riskinden çok daha büyük bir tehlike oluşturur.

Bu tuzak, güncel uygulamada en sık yapılan hatalardan biridir.

Risk, önceden var olan [[böbrek yetmezliği]] derinleştikçe artar; [[diyabet]] eşlik ettiğinde risk daha da yükselir.

Diğer risk etkenleri sıvı açığı, [[kalp yetmezliği]], ileri yaş, yüksek kontrast hacmi ve böbreğe zarar verebilecek ilaçların birlikte kullanımıdır.

Damar içine, özellikle atardamardan yapılan uygulamaların riski, damardan yapılan uygulamalara göre daha yüksektir.

Korunmanın kanıtlanmış tek etkili yolu, uygun hastalarda damar içi sıvı verilmesidir; izotonik sodyum klorür kullanılır.

Sodyum bikarbonat üstünlüğü gösterilememiş, [[asetilsistein]]in koruyucu etkisi ise büyük çalışmalarda doğrulanmamıştır.

Bu nedenle asetilsisteinin bu amaçla rutin kullanımı önerilmemektedir.

Kontrast hacminin en aza indirilmesi ve gereksiz yinelenen incelemelerden kaçınılması, akılcı önlemlerdir.

[[Metformin]] kullanan hastalarda ilacın kesilmesi, kontrastın kendisiyle değil, gelişebilecek böbrek işlev bozukluğunda laktik asidoz riskiyle ilişkilidir.

Bu ayrım sıklıkla yanlış anlaşılır; ilerlemiş böbrek yetmezliği olmayan hastalarda kesme gerekmez.

Diyaliz hastalarında, kalıcı idrar çıkışı olmayanlarda kontrast uygulaması genellikle sorun oluşturmaz.

Gadolinyum içeren kontrast maddeler farklı bir sorun taşır; ileri böbrek yetmezliğinde nefrojenik sistemik fibroz riski nedeniyle dikkat gerektirir.

== Eş anlamlılar ==
* Kontrast madde nefropatisi

== İlgili terimler ==
* [[Akut böbrek hasarı]]
* [[Kontrast madde]]
* [[Böbrek yetmezliği]]
* [[Kreatinin]]
* [[Metformin]]

== Kaynaklar ==
<references/>

{{Terim|alan=Nefroloji}}