Merkezi görme bölgesi sayfasının kaynağını görüntüle

Name: Merkezi görme bölgesi
Creator: Semahattin Serkan Sezer
'''Merkezi görme bölgesi''' (İng. ''macula''), retinanın keskin ve renkli görmeyi sağlayan özelleşmiş bölgesidir.

== Etimoloji ==
Latince ''macula lutea'' (sarı leke) ifadesinden gelir; bölgedeki sarı pigment nedeniyle bu adı almıştır.

== Klinik bağlam ==
Bu bölge, retinanın çok küçük bir bölümünü kaplamasına karşın görme işlevinin büyük bölümünden sorumludur.<ref>Yanoff M, Duker JS (ed.), ''Ophthalmology'', 6. baskı, 2023.</ref> Bunun nedeni, koni hücrelerinin burada yoğunlaşmasıdır; merkezindeki çukurcukta yalnızca koniler bulunur ve her hücre neredeyse kendi sinir lifiyle bağlanır. Bu düzenleme, ayrıntı ayırt etme gücünü en üst düzeye çıkarır. Çevre retinada ise çubuk hücreler baskındır; bu hücreler loş ışıkta ve hareket algısında görev alır, ancak ayrıntı vermez. Bu iş bölümü, hastalıkların neden bu kadar farklı görme kayıpları yarattığını açıklar.

Bu anatomik ayrım, doğrudan klinik sonuçlar doğurur. Merkezi bölgeyi tutan hastalıklarda okuma, yüz tanıma ve araç kullanma yetisi kaybolur; buna karşın hasta çevresini görmeyi sürdürür ve bağımsız yürüyebilir. Çevre retinayı tutan [[glokom]] gibi hastalıklarda ise durum tam tersidir; merkezi görme uzun süre korunduğundan hasta kaybın farkına varmaz. Bu karşıtlık, glokomun neden sinsi ilerlediğini ve taramanın neden zorunlu olduğunu açıklar.

Bölgeyi etkileyen başlıca hastalık, yaşa bağlı sarı nokta dejenerasyonudur. Kuru tipi yavaş ilerler; yaş tipinde ise anormal damar oluşumu ve sıvı sızıntısı görülür ve kayıp hızlıdır. Damar oluşumunu engelleyen göz içi enjeksiyonlar, bu tipte görmenin korunmasını sağlamıştır. Hastaların çizgilerin eğri görünmesini bildirmesi erken bir uyarıdır; bu belirti Amsler ızgarası ile evde izlenebilir ve ani değişiklikte hemen başvurulması gerekir. [[Diyabet]]te gelişen ödem de bu bölgeyi tutar ve görme kaybının başlıca nedenidir; bu nedenle düzenli göz dibi taraması belirleyicidir.

Bölgenin tutulup tutulmaması, birçok hastalıkta aciliyeti belirler. [[Retina dekolmanı]]nda ayrılma merkezi bölgeye ulaşmadan yapılan cerrahi, görme sonucunu belirgin biçimde iyileştirir; bu nedenle perde inmesi hissi acil değerlendirme gerektirir. Retina atardamarı tıkanıklığında ise bölgenin altındaki damar tabakasının korunması, göz dibinde kiraz kırmızısı leke görünümüne yol açar; bu bulgu tanısaldır. Optik koherens tomografi, bu bölgenin katmanlarını mikrometre düzeyinde gösterir ve izlemin temel aracıdır.

== Eş anlamlılar ==

* Makula
* Sarı nokta

== İlgili terimler ==

* [[Retina]]
* [[Görme keskinliği]]
* [[Diyabetik retinopati]]
* [[Retina dekolmanı]]
* [[Göz muayenesi]]

== Kaynaklar ==
<references />

{{Terim|alan=Anatomi}}