Plantar fasiit sayfasının kaynağını görüntüle

Name: Plantar fasiit
Creator: Semahattin Serkan Sezer
'''Plantar fasiit''' (İng. ''plantar fasciitis''), ayak tabanındaki bağ dokusu bandının topuk kemiğine yapıştığı bölgede gelişen ağrılı hastalıktır.

== Etimoloji ==
Latince ''planta'' (ayak tabanı) ve ''fascia'' (bant) sözcükleriyle iltihap eki birleşiminden türetilmiştir.

== Klinik bağlam ==
Adına karşın tabloda belirgin iltihap bulunmaz; histolojik incelemelerde dejenerasyon ve mikro yırtıklar saptanmıştır.<ref>Court-Brown CM ve ark. (ed.), ''Rockwood and Green's Fractures in Adults'', 9. baskı, 2019.</ref> Bu nedenle güncel yazında plantar fasiyopati adlandırması yeğlenir. Ayrım kuramsal değildir; iltihap baskın olmadığından iltihap giderici ilaçların ve kortikosteroidin uzun dönem yararı sınırlıdır, buna karşın germe ve kademeli yükleme egzersizlerinin etkinliği gösterilmiştir.

Tanı öyküyle konur ve bulgu örüntüsü tipiktir. Sabah yataktan kalkınca atılan ilk adımlarda şiddetli olan, birkaç dakika yürüdükten sonra azalan ve gün içinde uzun süre ayakta kalındığında yeniden artan topuk ağrısı tanısaldır. Muayenede topuk kemiğinin iç ön kenarında belirgin hassasiyet bulunur; ayak parmaklarının yukarı kaldırılmasıyla ağrının artması destekleyicidir. Risk etkenleri obezite, uzun süre ayakta çalışma, uygunsuz ayakkabı, koşu ve Aşil tendonu gerginliğidir.

Topuk dikeni kavramının doğru anlaşılması önemlidir. Grafide görülen kemik çıkıntı, hastalığın nedeni değildir; ağrısız kişilerde de sık bulunur ve varlığı tedavi kararını değiştirmez. Bu nedenle görüntüleme, tanı için gerekli değildir; ağrının çıkıntıya bağlanması ve cerrahi olarak çıkarılması güncel yaklaşımda desteklenmez. Görüntüleme, ayırıcı tanıda kuşku bulunduğunda yapılır.

Ayırıcı tanıda dikkat gerektiren durumlar vardır. Uzun süreli yürüyüş ve koşu sonrası ortaya çıkan, gece de süren topuk ağrısında stres kırığı düşünülmelidir; erken dönemde düz grafi normaldir ve manyetik rezonans gerekir. Yanıcı ağrı ve uyuşma tarsal tünel sendromunu, iki taraflı topuk ağrısı ile uzun süren sabah tutukluğu ve genç erkekte bel ağrısının eşlik etmesi [[spondiloartrit]] grubunu düşündürmelidir. Tedavide germe egzersizleri, uygun ayakkabı, topuk desteği ve kilo verilmesi temeldir; olguların büyük çoğunluğu bu yaklaşımla aylar içinde düzelir.

== Eş anlamlılar ==

* Plantar fasiyopati

== İlgili terimler ==

* [[Topuk ağrısı]]
* [[Aşil tendonu]]
* [[Tendinit]]
* [[Stres kırığı]]
* [[Spondiloartrit]]

== Kaynaklar ==
<references />

{{Terim|alan=Genel Tıp}}