Polikistik over sendromu sayfasının kaynağını görüntüle

Name: Polikistik over sendromu
Creator: Semahattin Serkan Sezer
'''Polikistik over sendromu''' (İng. ''polycystic ovary syndrome''), adet düzensizliği, androjen fazlalığı ve yumurtalıklarda çok sayıda folikül bulunmasıyla seyreden yaygın endokrin bozukluktur.

== Etimoloji ==
Yunanca ''poly'' (çok) ve ''kystis'' (kese) sözcükleri ile Latince ''ovarium'' (yumurtalık) sözcüğünden oluşur.

== Klinik bağlam ==
Tanı, üç ölçütten en az ikisinin bulunmasına dayanır: yumurtlama bozukluğu, androjen fazlalığı ve ultrasonda tipik yumurtalık görünümü.<ref>Melmed S ve ark. (ed.), ''Williams Textbook of Endocrinology'', 14. baskı, 2020.</ref>

Bu tanı, dışlama tanısıdır; tiroit hastalıkları, prolaktin yüksekliği ve doğuştan adrenal hiperplazi araştırılmalıdır.

Bu adımın atlanması, tedavi edilebilir başka hastalıkların gözden kaçmasına yol açar.

Adlandırma yanıltıcıdır; görülen yapılar gerçek kist değil, gelişimi duraklamış foliküllerdir.

Ayrıca bu görünüm sağlıklı genç kadınlarda da bulunabilir; tek başına tanı koydurmaz.

Bu iki nokta, hastalığın en sık yanlış anlaşılan yönleridir.

Mekanizmanın merkezinde [[insülin direnci]] yer alır; yüksek insülin düzeyi yumurtalıkta androjen üretimini artırır.

Aynı zamanda karaciğerde cinsiyet hormonu bağlayıcı proteinin üretimini azaltır; böylece serbest androjen düzeyi yükselir.

Bu ikili etki, klinik bulguların ortak açıklamasıdır.

Androjen fazlalığı, tüylenme artışı, akne ve saç dökülmesi olarak görülür.

Yumurtlama bozukluğu, seyrek ya da hiç görülmeyen adet kanamaları ve kısırlıkla belirir.

Kilo artışı sıktır; ancak hastaların önemli bir bölümü zayıftır. Bu grupta tanı sıklıkla gecikir.

Hastalık yalnızca üreme sistemini ilgilendirmez; bu, en önemli klinik kavrayıştır.

Uzun dönemde tip 2 [[diyabet]], metabolik sendrom, karaciğer yağlanması ve uyku apnesi riski artmıştır.

Ayrıca yumurtlamanın olmaması nedeniyle [[endometriyum]] sürekli östrojen etkisi altında kalır.

Bu durum, rahim iç tabakasının aşırı kalınlaşmasına ve kanser riskinin artmasına yol açar.

Bu nedenle uzun süre adet görmeyen hastada, düzenli kanama sağlanması koruyucu bir tedavidir; bu nokta sıklıkla ihmal edilir.

Yönetimin temeli yaşam biçimi değişikliğidir; mütevazı kilo kaybı bile yumurtlamayı geri getirebilir.

Gebelik istemeyen hastada birleşik doğum denetim hapları, hem adet düzenini sağlar hem androjen belirtilerini azaltır.

[[Metformin]], metabolik bozukluğu olan hastalarda kullanılır.

Gebelik isteyen hastada yumurtlama uyarımı yapılır; letrozol, ilk seçenek olarak öne çıkmıştır.

Bu değişiklik, karşılaştırmalı çalışmaların sonucudur ve önceki uygulamanın yerini almıştır.

Ruhsal etkiler sıktır; depresyon ve kaygı bozukluğu taranmalıdır.

== Eş anlamlılar ==
* PKOS

== İlgili terimler ==
* [[İnsülin direnci]]
* [[Kısırlık]]
* [[Hirsutizm]]
* [[Metformin]]
* [[Endometriyum]]

== Kaynaklar ==
<references/>

{{Terim|alan=Endokrinoloji}}