Prostat büyümesi sayfasının kaynağını görüntüle

Name: Prostat büyümesi
Creator: Semahattin Serkan Sezer
'''Prostat büyümesi''' (İng. ''benign prostatic hyperplasia''), prostat bezinin iyi huylu büyümesi sonucu alt idrar yolu belirtilerinin ortaya çıkmasıdır.

== Etimoloji ==
Türkçe tanımlayıcı bir terimdir; tıp dilinde benign prostat hiperplazisi olarak geçer.

== Klinik bağlam ==
Büyüme, bezin iç bölgesinde başlar ve idrar yolunu çevreleyerek daraltır; bu anatomik konum, tümörlerin daha çok dış bölgeden kaynaklanmasıyla karşıtlık gösterir.<ref>Partin AW ve ark. (ed.), ''Campbell-Walsh-Wein Urology'', 12. baskı, 2021.</ref> Belirtiler iki gruba ayrılır: depolama belirtileri sık idrara çıkma, aciliyet ve gece kalkma; boşaltma belirtileri ise ıkınma, akımın zayıflaması, kesik kesik işeme ve tam boşalmama duygusudur. Bez boyutu ile belirti şiddeti arasında doğrudan ilişki bulunmaması, kavramın önemli bir özelliğidir; küçük bir bez belirgin tıkanıklık yapabilir.

Değerlendirmede prostat kanserinin dışlanması gerekir; parmakla rektal muayene ve uygun hastalarda prostat özgül antijen ölçümü yapılır. Sert, düzensiz ve asimetrik bez kuşkuludur. Ayrıca belirtilerin başka nedenlerle açıklanabileceği unutulmamalıdır; idrar yolu enfeksiyonu, mesane taşı, aşırı aktif mesane, diyabete bağlı çok idrara çıkma ve nörolojik hastalıklar benzer tablo oluşturur. İdrar analizi ilk basamak incelemedir.

Klinik açıdan en kritik durum akut idrar tıkanıklığıdır; hasta idrar yapamaz, karın alt bölgesinde ağrılı dolgunluk bulunur ve acil sonda takılması gerekir. Tetikleyici etkenlerin bilinmesi önlemeyi sağlar: antikolinerjik ilaçlar, antihistaminikler, dekonjestanlar, opioidler, kabızlık ve aşırı alkol tüketimi bilinen nedenlerdir. Bu ilaçların yaşlı erkekte reçetelenirken göz önüne alınması gerekir. Uzun süreli tıkanıklık, mesane işlev bozukluğuna ve böbrek yetmezliğine yol açar.

Tedavi belirti şiddetine göre planlanır. Hafif olgularda yaşam biçimi düzenlemeleri ve izlem uygundur; akşam sıvı alımının azaltılması ve tetikleyici ilaçların gözden geçirilmesi etkilidir. İlaç tedavisinde alfa blokerler kas tonusunu azaltarak belirtileri günler içinde düzeltir; 5-alfa redüktaz engelleyicileri ise bez boyutunu küçültür ancak etkileri aylar alır ve prostat özgül antijen düzeyini düşürür, bu durum kanser taramasında göz önüne alınmalıdır. Alfa bloker kullanan hastalarda katarakt cerrahisi sırasında iris gevşekliği gelişebilir; ilaç kesilmiş olsa bile göz hekimine bildirilmelidir. Dirençli olgularda endoskopik ve cerrahi yöntemler uygulanır.

== Eş anlamlılar ==

* Benign prostat hiperplazisi

== İlgili terimler ==

* [[Alfa bloker]]
* [[Prostat]]
* [[İdrar tutulması]]
* [[Prostat kanseri]]
* [[Böbrek işlev bozukluğu]]

== Kaynaklar ==
<references />

{{Terim|alan=Üroloji}}