Protrombin kompleksi konsantresi sayfasının kaynağını görüntüle

Name: Protrombin kompleksi konsantresi
Creator: Semahattin Serkan Sezer
'''Protrombin kompleksi konsantresi''' (İng. ''prothrombin complex concentrate''), K vitaminine bağımlı pıhtılaşma etkenlerini yoğunlaştırılmış biçimde içeren plazma kökenli üründür.

== Etimoloji ==
İçerdiği protrombin ve ilişkili etkenlerin adından türetilmiştir.

== Klinik bağlam ==
Ürün, faktör II, VII, IX ve X ile birlikte doğal antikoagülan proteinleri içerir. Dört etkeni birlikte içeren biçimler, üç etkenli olanlara göre daha etkin kabul edilir.<ref>Hoffman R ve ark., ''Hematology: Basic Principles and Practice'', 8. baskı, 2023.</ref>

Başlıca kullanım alanı, [[varfarin]] etkisinin acil olarak geri çevrilmesidir. Yaşamı tehdit eden kanamalarda ya da acil cerrahi gereksiniminde ilk seçenektir.

Taze donmuş plazmaya üstünlükleri belirgindir: küçük hacimde uygulanır, hızlı hazırlanır, kan grubu uyumu gerektirmez ve pıhtılaşma düzeyini çok daha hızlı düzeltir. Plazma ile aynı etkiyi sağlamak için gereken hacim, kalp ve böbrek hastalarında sıvı yüklenmesine ve akciğer ödemine yol açar. Bu nedenle kafa içi kanama gibi zamanın belirleyici olduğu durumlarda plazma tercih edilmez.

Kritik bir kural, ürünle birlikte K vitamininin de verilmesidir. Ürünün etkisi saatler içinde azalır; K vitamini olmadan pıhtılaşma bozukluğu geri döner ve kanama yineler. Bu adımın atlanması, alanın en sık yapılan hatasıdır.

Doz, hastanın kilosu ve başlangıçtaki pıhtılaşma düzeyine göre hesaplanır; uygulama sonrası düzeyin yeniden ölçülmesi önerilir.

İkinci önemli kullanım alanı, özgül karşıt ilacı bulunmayan doğrudan etkili [[oral antikoagülan]]lara bağlı ağır kanamalardır. Bu kullanım onaylı olmasa da kılavuzlarda yer alır ve yaygın biçimde uygulanır.

Ayrıca kalıtsal faktör eksikliklerinde, karaciğer hastalığına bağlı ağır kanamalarda ve masif kanama protokollerinde kullanılabilir.

En önemli risk trombozdur. Yoğunlaştırılmış pıhtılaşma etkenlerinin hızla verilmesi, atardamar ve toplardamar tıkanıklıklarına yol açabilir. Bu nedenle yakın zamanda tromboz geçirmiş hastalarda, [[yaygın damar içi pıhtılaşma]] varlığında ve heparin ilişkili trombositopenide dikkatle değerlendirilir; ürünlerin bir bölümü heparin içerdiğinden bu hastalarda uygun olmayabilir.

Bu nedenle kullanım gerekçesi dar tutulmalıdır: yalnızca kanamanın ağır olduğu ya da acil girişimin gerektiği durumlarda uygulanır. Yalnızca laboratuvar değerini düzeltmek amacıyla verilmesi, yarar sağlamadan risk doğurur.

Uygulamayla birlikte kanamanın mekanik denetimi, [[hipotermi]], [[asidoz]] ve düşük kalsiyumun düzeltilmesi zorunludur; bu üçlü giderilmeden hiçbir pıhtılaşma ürünü beklenen etkiyi göstermez.

Ürünler virüs inaktivasyon işlemlerinden geçirilir; bu nedenle bulaş riski çok düşüktür.

== Eş anlamlılar ==
* PCC
* Protrombin kompleksi

== İlgili terimler ==
* [[Varfarin]]
* [[Antikoagülan tedavi]]
* [[Kan ürünleri]]
* [[K vitamini]]
* [[Masif kanama]]

== Kaynaklar ==
<references/>

{{Terim|alan=Hematoloji}}