https://drsozluk.com/index.php?action=history&feed=atom&title=%C3%9Crosepsis 2026-09-12T06:17:35Z Viki üzerindeki bu sayfanın değişiklik geçmişi. MediaWiki 1.46.0 https://drsozluk.com/index.php?title=%C3%9Crosepsis&diff=631&oldid=prev 2026-08-25T13:59:48Z

<p>Bot: yeni madde</p> <p><b>Yeni sayfa</b></p><div>&#039;&#039;&#039;Ürosepsis&#039;&#039;&#039; (İng. &#039;&#039;urosepsis&#039;&#039;), idrar yolları kaynaklı enfeksiyona bağlı gelişen [[sepsis]] tablosudur. Sepsis olgularının önemli bir bölümünü oluşturur ve çoğunlukla tıkanıklıkla birliktedir.<br /> <br /> == Etimoloji ==<br /> Yunanca idrar anlamındaki &#039;&#039;ouron&#039;&#039; ile çürüme anlamındaki &#039;&#039;sepsis&#039;&#039; sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.<br /> <br /> == Klinik bağlam ==<br /> Tanım, iki bileşenin bir arada bulunmasını gerektirir: idrar yolu kaynaklı enfeksiyon ve buna bağlı organ işlev bozukluğu. Basit [[idrar yolu enfeksiyonu]] ya da [[piyelonefrit]] tek başına ürosepsis değildir; ayrımı yapan, enfeksiyonun sistemik yanıtla organ işlevini bozmasıdır. Organ işlev bozukluğu, [[SOFA]] skorundaki artışla nesnelleştirilir.&lt;ref&gt;Evans L ve ark., &#039;&#039;Surviving Sepsis Campaign: International Guidelines for Management of Sepsis and Septic Shock 2021&#039;&#039;, 2021.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Patogenezde belirleyici olan, idrar akımının engellenip engellenmediğidir. Tıkalı ve enfekte bir sistemde basınç yükselir, mikroorganizmalar ve toksinler dolaşıma geçer; bu durumda antibiyotik tek başına yetersiz kalır. Tıkanıklık nedenleri arasında üriner sistem taşları, [[üretra darlığı]], [[benign prostat hiperplazisi]], tümörler, gebelik, retroperitoneal fibrozis ve kateter tıkanıklığı bulunur. Girişimsel işlemler de tetikleyicidir: üreteroskopi, taş kırma, prostat biyopsisi ve stent uygulamaları sonrasında tablo hızla gelişebilir.<br /> <br /> Risk etkenleri arasında ileri yaş, [[diabetes mellitus]], [[immünosüpresyon]], kalıcı [[üriner kateter]], nörojen mesane, böbrek nakli, önceki ürolojik girişimler ve dirençli mikroorganizma taşıyıcılığı sayılır. Etkenler çoğunlukla gram-negatif bakterilerdir; &#039;&#039;[[Escherichia coli]]&#039;&#039; başta gelir, &#039;&#039;Klebsiella&#039;&#039;, &#039;&#039;Proteus&#039;&#039; ve &#039;&#039;Pseudomonas aeruginosa&#039;&#039; izler. Hastane kökenli olgularda ve yinelenen antibiyotik kullanımı öyküsü bulunanlarda genişlemiş spektrumlu beta-laktamaz üreten suşlar ve karbapenem dirençli bakteriler öne çıkar.<br /> <br /> Klinik tabloda ateş ya da hipotermi, titreme, yan ağrısı, idrar yakınmaları, bulantı-kusma, taşikardi, taşipne, bilinç değişikliği ve hipotansiyon bulunur. Yaşlıda ve diyabetli hastada idrar yakınmaları silik olabilir; tek bulgu [[deliryum]], düşme, halsizlik ya da açıklanamayan kötüleşme olabilir. Kostovertebral açı hassasiyeti değerli bir bulgudur ancak yokluğu tanıyı dışlamaz.<br /> <br /> Değerlendirmede [[idrar kültürü]] ve [[kan kültürü]] antibiyotik başlanmadan önce alınır; ancak örnek alınamıyorsa tedavi geciktirilmez. Laboratuvarda lökositoz ya da lökopeni, akut faz yanıtında yükselme, laktat artışı, kreatinin yükselmesi ve elektrolit bozuklukları saptanır. Görüntüleme, tıkanıklığı ve komplike odakları göstermek için zorunludur; ilk basamak [[ultrasonografi]] ile [[hidronefroz]] araştırılır, kontrastlı bilgisayarlı tomografi taş, apse, amfizematöz enfeksiyon ve nekrotizan süreçleri ortaya koyar.<br /> <br /> Yönetim üç ayak üzerinde yürür ve eşzamanlı uygulanır. Birincisi resüsitasyondur: hacim desteği, gerektiğinde [[vazopresör]] ile perfüzyonun sağlanması, laktat ve idrar çıkışının izlenmesi. İkincisi erken ve geniş spektrumlu antibiyotik tedavisidir; yerel direnç örüntüleri ve hastanın önceki kültürleri seçim için belirleyicidir, kültür sonuçlarına göre spektrum daraltılır. Üçüncüsü ve tabloyu belirleyen adım kaynak denetimidir: tıkalı sistemin dekompresyonu — üreter stenti ya da perkütan nefrostomi —, enfekte kateterin değiştirilmesi, apsenin drenajı ve gerekirse cerrahi girişim. Bu adımın geciktirilmesi, en sık ve en ölümcül yönetim hatasıdır; tıkalı ve enfekte bir sistem, antibiyotik altında bile kötüleşmeyi sürdürür.&lt;ref&gt;Bonkat G ve ark., &#039;&#039;EAU Guidelines on Urological Infections&#039;&#039;, Avrupa Üroloji Derneği, 2023.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Bazı özel tablolar acil cerrahi gerektirir: amfizematöz piyelonefrit — böbrek dokusunda gaz oluşumuyla seyreden, çoğunlukla diyabetlilerde görülen ağır enfeksiyon — ve Fournier gangreni, hızlı tanı ve geniş debridman ister.<br /> <br /> Girişim öncesi idrarın steril olduğunun gösterilmesi ve gerektiğinde tedavi edilmesi, işlem sonrası ürosepsisi önlemede etkilidir. Kalıcı kateterlerin gereksiz kullanımından kaçınılması, kapalı drenaj sisteminin korunması ve [[asemptomatik bakteriüri]]nin tedavi edilmemesi diğer temel ilkelerdir.<br /> <br /> == Eş anlamlılar ==<br /> * Üriner kaynaklı sepsis<br /> <br /> == İlgili terimler ==<br /> * [[Sepsis]]<br /> * [[Piyelonefrit]]<br /> * [[Hidronefroz]]<br /> * [[İdrar kültürü]]<br /> * [[Septik şok]]<br /> <br /> == Kaynaklar ==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{Terim|alan=Üroloji}}</div>

Serkan