https://drsozluk.com/index.php?action=history&feed=atom&title=%C4%B0drar_tutulmas%C4%B1İdrar tutulması - Revizyon geçmişi2026-09-12T07:02:00ZViki üzerindeki bu sayfanın değişiklik geçmişi.MediaWiki 1.46.0https://drsozluk.com/index.php?title=%C4%B0drar_tutulmas%C4%B1&diff=1287&oldid=prevSerkan: Bot: yeni madde2026-08-26T17:45:26Z<p>Bot: yeni madde</p>
<p><b>Yeni sayfa</b></p><div>'''İdrar tutulması''' (İng. ''urinary retention''), mesanedeki idrarın boşaltılamamasıdır.<br />
<br />
== Etimoloji ==<br />
Türkçe idrar sözcüğü ile tutulma sözcüğünün birleşimidir.<br />
<br />
== Klinik bağlam ==<br />
Tablo akut ve kronik biçimde ayrılır. Akut biçimde hasta ani başlayan, ağrılı ve idrar yapamama yakınmasıyla başvurur; kronik biçimde ise mesane yavaş yavaş genişler, ağrı olmayabilir ve taşma biçiminde idrar kaçırma görülür. Kronik biçimin ağrısız olması, tanının gecikmesine yol açan önemli bir tuzaktır.<ref>Partin AW ve ark. (ed.), ''Campbell-Walsh-Wein Urology'', 12. baskı, 2021.</ref><br />
<br />
Nedenler tıkayıcı, sinirsel ve ilaca bağlı olarak gruplandırılır. Erkeklerde en sık neden [[iyi huylu prostat büyümesi]]dir; ayrıca prostat kanseri, üretra darlığı, taş ve pıhtı tıkanması sayılır. Kadınlarda pelvik kitleler, organ sarkması ve doğum sonrası dönem öne çıkar.<br />
<br />
Sinirsel nedenler arasında omurilik yaralanması, [[multipl skleroz]], [[diyabetik nöropati]], disk hernisi ve [[kauda ekuina sendromu]] bulunur. Kauda ekuina sendromu acil bir durumdur: bel ağrısıyla birlikte idrar tutulması, eyer bölgesinde uyuşma ve bacaklarda güçsüzlük varlığında saatler içinde görüntüleme ve cerrahi girişim gerekir. Bu tablonun gözden kaçması kalıcı sakatlıkla sonuçlanır ve alanın en kritik ayrımıdır.<br />
<br />
İlaçlar sık ve kolay düzeltilebilir bir nedendir. Antikolinerjik etkili ilaçlar, [[opioid]]ler, bazı antidepresanlar, antihistaminikler, kas gevşeticiler ve alfa agonist içeren burun açıcılar tabloyu tetikler. Yaşlı hastada ani ortaya çıkan tutulmada, yeni başlanan ilaçlar mutlaka gözden geçirilmelidir.<br />
<br />
Ameliyat sonrası dönem ayrı bir risk taşır; anestezi, ağrı, hareketsizlik ve opioid kullanımı birlikte etki eder. [[Spinal anestezi]] ve [[epidural analjezi]] sonrası sık görülür.<br />
<br />
Tanıda muayenede mesanenin ele gelmesi ve perküsyonla matite saptanır; ancak en güvenilir yöntem yatak başı [[ultrasonografi]] ile kalıntı hacmin ölçülmesidir. Değerlendirmede ayrıca böbrek işlevleri, idrar incelemesi ve nörolojik muayene yapılır.<br />
<br />
Tedavinin ilk basamağı mesanenin boşaltılmasıdır; [[üriner kateter]] takılır. Boşaltma sırasında hızlı ve tümüyle boşaltmanın zararlı olduğu yönündeki eski görüş, günümüzde büyük ölçüde geçerliliğini yitirmiştir; ancak boşaltma sonrası kanama ve idrar çıkışında ani artış açısından izlem gerekir.<br />
<br />
Uzun süreli tıkanmanın giderilmesinden sonra ortaya çıkan aşırı idrar çıkışı önemlidir; sıvı ve elektrolit kaybı ciddi düzeye ulaşabilir ve yakın izlem gerektirir. Bu dönem gözden kaçarsa [[hipotansiyon]] ve [[elektrolit bozuklukları]] gelişir.<br />
<br />
Uzun süren tıkanma, böbrek yetmezliğine yol açabilir; boşaltmayla düzelen böbrek işlev bozukluğu, tıkayıcı nedenin en önemli göstergesidir. Açıklanamayan [[akut böbrek hasarı]]nda mesane değerlendirmesi zorunludur.<br />
<br />
Kalıcı sorunlarda temiz aralıklı kateterizasyon öğretilir; kalıcı kateter, enfeksiyon riski nedeniyle son seçenektir. Prostat kaynaklı olgularda alfa bloker tedavisi, kateterin çıkarılma başarısını artırır.<br />
<br />
== Eş anlamlılar ==<br />
* İdrar retansiyonu<br />
* Üriner retansiyon<br />
<br />
== İlgili terimler ==<br />
* [[Üriner kateter]]<br />
* [[İyi huylu prostat büyümesi]]<br />
* [[Kauda ekuina sendromu]]<br />
* [[Akut böbrek hasarı]]<br />
* [[İdrar kaçırma]]<br />
<br />
== Kaynaklar ==<br />
<references/><br />
<br />
{{Terim|alan=Üroloji}}</div>Serkan