https://drsozluk.com/index.php?action=history&feed=atom&title=%C4%B0la%C3%A7_yoksunlu%C4%9Fuİlaç yoksunluğu - Revizyon geçmişi2026-09-12T07:03:26ZViki üzerindeki bu sayfanın değişiklik geçmişi.MediaWiki 1.46.0https://drsozluk.com/index.php?title=%C4%B0la%C3%A7_yoksunlu%C4%9Fu&diff=1756&oldid=prevSerkan: Bot: yeni madde2026-08-27T20:03:50Z<p>Bot: yeni madde</p>
<p><b>Yeni sayfa</b></p><div>'''İlaç yoksunluğu''' (İng. ''drug withdrawal''), bağımlılık yapan bir maddenin kesilmesi ya da azaltılması sonucu ortaya çıkan belirtiler bütünüdür.<br />
<br />
== Etimoloji ==<br />
Türkçe "yoksunluk" sözcüğü, maddeden yoksun kalma durumunu anlatır; İngilizce karşılığı ''withdrawal''dır.<br />
<br />
== Klinik bağlam ==<br />
Yoksunluk, sürekli madde kullanımına uyum sağlamış sinir sisteminin madde kesildiğinde dengesizleşmesiyle oluşur.<ref>Brunton LL ve ark. (ed.), ''Goodman & Gilman's The Pharmacological Basis of Therapeutics'', 14. baskı, 2023.</ref><br />
<br />
Belirtiler genellikle maddenin etkisinin tersi yönündedir; baskılayıcı maddelerin kesilmesi aşırı uyarılmaya yol açar.<br />
<br />
Bu kural, tablonun öngörülmesini sağlar ve tanıda yol göstericidir.<br />
<br />
Başlangıç zamanı, maddenin yarılanma ömrüne bağlıdır. Kısa etkili maddelerde belirtiler saatler içinde, uzun etkililerde günler sonra başlar.<br />
<br />
Bu nedenle uzun etkili bir ilacı kesilen hastada geç ortaya çıkan tablo, yoksunlukla ilişkilendirilmeyip başka nedenlere bağlanabilir. Bu, sık bir tuzaktır.<br />
<br />
Klinik açıdan en kritik ayrım, yaşamı tehdit eden yoksunlukların tanınmasıdır.<br />
<br />
[[Alkol]] ve benzodiyazepin yoksunluğu ölümcül olabilir; nöbet ve deliryum gelişebilir.<br />
<br />
Buna karşın opioid yoksunluğu son derece rahatsız edici olmakla birlikte genellikle yaşamı tehdit etmez.<br />
<br />
Bu karşıtlık, önceliklendirmeyi belirler; bilinmemesi ağır sonuçlara yol açar.<br />
<br />
Alkol yoksunluğunda titreme, terleme, taşikardi, tansiyon yüksekliği ve huzursuzluk ilk günde başlar; nöbet ilk iki gün içinde, deliryum tremens ise genellikle daha geç ortaya çıkar.<br />
<br />
Deliryum tremensde derin bilinç bulanıklığı, görsel varsanılar ve belirgin otonom aşırı etkinlik görülür; yoğun bakım düzeyinde izlem gerekir.<br />
<br />
Tedavide benzodiyazepinler temeldir; belirti şiddetine göre yönlendirilen uygulama tercih edilir.<br />
<br />
Alkol kullanan hastada şeker verilmeden önce [[tiyamin]] uygulanmalıdır; bu sıralamanın bozulması Wernicke ensefalopatisini tetikleyebilir.<br />
<br />
Opioid yoksunluğunda burun akıntısı, göz yaşarması, esneme, kas ağrısı, ishal, gözbebeği büyümesi ve huzursuzluk görülür.<br />
<br />
Bu tablo, [[buprenorfin]] ya da metadon gibi ilaçlarla yönetilir; kısmi etkili ilaçların erken verilmesi tabloyu ağırlaştırabileceğinden zamanlama önemlidir.<br />
<br />
Yenidoğanda anne kullanımına bağlı yoksunluk sendromu görülebilir; huzursuzluk, beslenme güçlüğü ve titreme ile belirir.<br />
<br />
Uzun süreli kullanılan bazı ilaçların ani kesilmesi de yoksunluğa benzer tablolar oluşturur; [[kortikosteroid]]lerde adrenal yetmezlik, beta blokerlerde geri tepme taşikardisi buna örnektir.<br />
<br />
Bu nedenle uzun süreli tedavilerde kesme, aşamalı azaltma ile yapılır.<br />
<br />
Yoksunluk tedavisi bağımlılık tedavisinin yalnızca başlangıcıdır; sürdürülebilir iyileşme uzun dönemli izlem gerektirir.<br />
<br />
== Eş anlamlılar ==<br />
* Yoksunluk sendromu<br />
* Abstinens sendromu<br />
<br />
== İlgili terimler ==<br />
* [[Bağımlılık]]<br />
* [[Alkol]]<br />
* [[Opioid]]<br />
* [[Deliryum]]<br />
* [[Buprenorfin]]<br />
<br />
== Kaynaklar ==<br />
<references/><br />
<br />
{{Terim|alan=Farmakoloji}}</div>Serkan