https://drsozluk.com/index.php?action=history&feed=atom&title=Akromegali 2026-09-12T05:46:22Z Viki üzerindeki bu sayfanın değişiklik geçmişi. MediaWiki 1.46.0 https://drsozluk.com/index.php?title=Akromegali&diff=637&oldid=prev 2026-08-25T14:07:59Z

<p>Bot: yeni madde</p> <p><b>Yeni sayfa</b></p><div>&#039;&#039;&#039;Akromegali&#039;&#039;&#039; (İng. &#039;&#039;acromegaly&#039;&#039;; Yun. &#039;&#039;akron&#039;&#039; &quot;uç&quot; + &#039;&#039;megas&#039;&#039; &quot;büyük&quot;), erişkinde büyüme hormonunun aşırı salgılanmasıyla gelişen, el, ayak ve yüz yapılarında büyümeyle seyreden endokrin hastalıktır.<br /> <br /> == Etimoloji ==<br /> Yunanca uç anlamındaki &#039;&#039;akron&#039;&#039; ile büyük anlamındaki &#039;&#039;megas&#039;&#039; sözcüklerinden türetilmiştir; vücudun uç bölümlerindeki büyümeyi belirtir.<br /> <br /> == Klinik bağlam ==<br /> Olguların büyük çoğunluğunda neden, hipofiz ön lobunda büyüme hormonu salgılayan iyi huylu adenomdur. Aşırı hormon, karaciğerde insülin benzeri büyüme faktörü-1 üretimini artırır; hastalığın doku etkileri büyük ölçüde bu aracı üzerinden ortaya çıkar. Ender olarak hipotalamik ya da ektopik büyüme hormonu salgılatıcı hormon üretimi sorumludur. Büyüme plakları kapanmadan önce başlarsa tablo jigantizm adını alır.&lt;ref&gt;Loscalzo J ve ark. (ed.), &#039;&#039;Harrison&#039;s Principles of Internal Medicine&#039;&#039;, 21. baskı, 2022.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Hastalığın sinsi ilerlemesi, tanının çoğunlukla yıllarca gecikmesine yol açar. Değişiklikler yavaş olduğu için hasta ve yakınları fark etmez; eski fotoğraflarla karşılaştırma en pratik tanısal ipucudur. Ayakkabı ve yüzük numarasının büyümesi, protez ve şapkanın dar gelmesi sık bildirilen bulgulardır.<br /> <br /> Klinik bulgular geniş bir yelpazededir. Yumuşak dokularda kalınlaşma, yüz hatlarında kabalaşma, alın ve çene çıkıntısının belirginleşmesi, dişler arasında açılma, dilde büyüme, ses kalınlaşması görülür. Terleme artışı ve ciltte yağlanma sıktır. Kas-iskelet sisteminde eklem ağrıları, artropati, karpal tünel sendromu ve omurga değişiklikleri ortaya çıkar. Metabolik olarak insülin direnci, [[diabetes mellitus]] ve [[dislipidemi]] gelişir. Kardiyovasküler tutulumda [[hipertansiyon]], sol ventrikül hipertrofisi, kapak hastalıkları, aritmi ve akromegalik kardiyomiyopati bulunur; kardiyovasküler ve solunumsal komplikasyonlar ölüm oranındaki artışın başlıca nedenidir. [[Obstrüktif uyku apnesi]] hastaların önemli bir bölümünde vardır ve üst havayolu yumuşak dokularındaki kalınlaşmayla ilişkilidir. Kolon polipleri ve kolorektal kanser riski arttığından tarama önerilir.<br /> <br /> Adenomun kitle etkisine bağlı bulgular ayrıca değerlendirilir: baş ağrısı, optik kiazma basısına bağlı görme alanı kaybı — klasik olarak iki taraflı dış görme alanlarının kaybı — ve diğer hipofiz hormonlarının eksikliği. Kadınlarda adet düzensizliği, erkeklerde cinsel işlev bozukluğu sık görülür.<br /> <br /> Tanıda ilk basamak, insülin benzeri büyüme faktörü-1 düzeyinin yaşa göre değerlendirilmesidir; rastgele ölçülen büyüme hormonu düzeyi salgının atımlı olması nedeniyle tanısal değildir. Kuşku sürerse oral glukoz yükleme testinde büyüme hormonunun baskılanmaması tanıyı doğrular. Tanı doğrulandıktan sonra hipofiz manyetik rezonans görüntülemesi yapılır ve diğer hipofiz eksenleri, görme alanı ile eşlik eden hastalıklar değerlendirilir.&lt;ref&gt;Katznelson L ve ark., &#039;&#039;Acromegaly: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline&#039;&#039;, 2014.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Tedavide ilk seçenek, deneyimli merkezde uygulanan transsfenoidal cerrahidir; mikroadenomlarda kür oranı yüksektir. Yeterli yanıt alınamayan olgularda somatostatin analogları, büyüme hormonu reseptör antagonisti ve dopamin agonistleri kullanılır; dirençli durumlarda radyoterapi gündeme gelir. Tedavi başarısı, hormon düzeylerinin normale dönmesi ve eşlik eden hastalıkların gerilemesiyle değerlendirilir. Ancak yapısal değişikliklerin bir bölümü ve artropati kalıcıdır.<br /> <br /> Anestezi açısından akromegali önemli bir güç havayolu nedenidir: dil ve yumuşak damak büyümesi, gırtlak yapılarının değişmesi, ses tellerinde kalınlaşma ve boyun hareketlerinin kısıtlanması hem maske ventilasyonunu hem entübasyonu güçleştirir. Bu nedenle daha küçük çaplı tüp hazırlanması, uyanık fiberoptik entübasyon seçeneğinin değerlendirilmesi ve güç havayolu gereçlerinin hazır bulundurulması önerilir. Eşlik eden uyku apnesi nedeniyle sedatiflere duyarlılık artmıştır; ameliyat sonrası solunum izlemi gerekir.<br /> <br /> Uzun dönem izlem, hormon düzeylerinin, kardiyovasküler durumun, glisemik denetimin, uyku apnesinin, görme alanının ve kolon taramasının düzenli değerlendirilmesini kapsar. Erken tanı ve etkin tedaviyle beklenen yaşam süresi genel toplumla benzer düzeye yaklaşmaktadır.<br /> <br /> == Eş anlamlılar ==<br /> * Büyüme hormonu fazlalığı<br /> <br /> == İlgili terimler ==<br /> * [[Hipofiz bezi]]<br /> * [[Hipopituitarizm]]<br /> * [[Obstrüktif uyku apnesi]]<br /> * [[Diabetes mellitus]]<br /> * [[Cushing sendromu]]<br /> <br /> == Kaynaklar ==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{Terim|alan=Endokrinoloji}}</div>

Serkan