https://drsozluk.com/index.php?action=history&feed=atom&title=Ba%C5%9F_d%C3%B6nmesiBaş dönmesi - Revizyon geçmişi2026-09-12T07:03:11ZViki üzerindeki bu sayfanın değişiklik geçmişi.MediaWiki 1.46.0https://drsozluk.com/index.php?title=Ba%C5%9F_d%C3%B6nmesi&diff=1687&oldid=prevSerkan: Bot: yeni madde2026-08-27T19:20:06Z<p>Bot: yeni madde</p>
<p><b>Yeni sayfa</b></p><div>'''Baş dönmesi''' (İng. ''dizziness''), denge duyusundaki bozulmayı tanımlayan geniş kapsamlı yakınmadır.<br />
<br />
== Etimoloji ==<br />
Türkçe baş ve dönmek sözcüklerinin birleşimidir.<br />
<br />
== Klinik bağlam ==<br />
Yakınmanın niteliğinin belirlenmesi, tanının ilk adımıdır. Dört grup ayrılır: dönme hissi olan vertigo, bayılacak gibi olma, dengesizlik ve belirsiz sersemlik.<ref>Ropper AH ve ark., ''Adams and Victor's Principles of Neurology'', 12. baskı, 2023.</ref><br />
<br />
Ancak hastaların tanımları güvenilir değildir ve zaman içinde değişir. Bu nedenle günümüzde yaklaşım, yakınmanın niteliğinden çok zamansal örüntüye ve tetikleyicilere dayandırılmıştır.<br />
<br />
Bu yeni çerçevede üç sendrom tanımlanır: tetiklenen epizodik, kendiliğinden epizodik ve akut sürekli baş dönmesi.<br />
<br />
Tetiklenen epizodik grupta, baş hareketiyle ortaya çıkan ve saniyeler süren dönme görülür; benign paroksismal pozisyonel vertigo tipik örnektir. Tanı ve tedavi, yatak başı manevralarla yapılır.<br />
<br />
Kendiliğinden epizodik grupta Menière hastalığı ve vestibüler [[migren]] yer alır; ataklar dakikalar-saatler sürer.<br />
<br />
Akut sürekli grupta ise günlerce süren dönme, bulantı ve dengesizlik bulunur. Buradaki asıl görev, iyi huylu vestibüler nörit ile beyin sapı ya da beyincik [[inme]]sini ayırt etmektir.<br />
<br />
Bu ayrım, alanın en kritik konusudur. İnmelerin önemli bir bölümü izole baş dönmesiyle ortaya çıkar ve odaksal bulgu bulunmayabilir.<br />
<br />
Bu nedenle yatak başı muayene protokolü geliştirilmiştir. Baş savurma testi, nistagmus özellikleri ve göz sapması birlikte değerlendirilir.<br />
<br />
Baş savurma testinin normal olması, akut sürekli baş dönmesinde merkezî nedeni düşündürür; bu, sezgiye aykırı ancak kritik bir bulgudur.<br />
<br />
Yön değiştiren nistagmus, dikey nistagmus ve göz sapmasının bulunması da merkezî nedeni gösterir.<br />
<br />
Bu muayene, erken dönemde görüntülemeden daha duyarlıdır; bilgisayarlı tomografi arka çukur inmelerini büyük ölçüde gözden kaçırır. Bu sınırlılığın bilinmemesi, tanı gecikmesinin başlıca nedenidir.<br />
<br />
Beyincik inmesinde, ödemin ilerlemesi beyin sapı basısına yol açabilir; bu nedenle izlem gereklidir.<br />
<br />
Diğer nedenler arasında ortostatik [[hipotansiyon]], ilaç yan etkileri, [[anemi]], [[hipoglisemi]], ritim bozuklukları, [[anksiyete]] ve çoklu duyusal bozukluk bulunur.<br />
<br />
İlaçlar sık ve gözden kaçan bir nedendir; antihipertansifler, sedatifler, antiepileptikler ve aminoglikozitler sorumludur.<br />
<br />
Yaşlılarda baş dönmesi çoğu kez tek bir nedene bağlı değildir; görme, işitme, denge ve kas gücündeki azalmaların toplamıdır ve düşme riskini artırır.<br />
<br />
Vestibüler baskılayıcı ilaçların uzun süreli kullanımı, merkezî uyum sürecini engeller ve iyileşmeyi geciktirir; bu nedenle kısa süreli kullanılmalıdır.<br />
<br />
Vestibüler rehabilitasyon, birçok hastada en etkili tedavidir.<br />
<br />
== Eş anlamlılar ==<br />
* Vertigo<br />
* Sersemlik<br />
<br />
== İlgili terimler ==<br />
* [[İnme]]<br />
* [[Menière hastalığı]]<br />
* [[Migren]]<br />
* [[Kulak çınlaması]]<br />
* [[Düşme]]<br />
<br />
== Kaynaklar ==<br />
<references/><br />
<br />
{{Terim|alan=Nöroloji}}</div>Serkan