https://drsozluk.com/index.php?action=history&feed=atom&title=EnjektablEnjektabl - Revizyon geçmişi2026-09-12T05:46:21ZViki üzerindeki bu sayfanın değişiklik geçmişi.MediaWiki 1.46.0https://drsozluk.com/index.php?title=Enjektabl&diff=2038&oldid=prevSerkan: Bot: yeni madde2026-08-28T11:35:50Z<p>Bot: yeni madde</p>
<p><b>Yeni sayfa</b></p><div>'''Enjektabl''' (İng. ''injectable''), enjeksiyon yoluyla uygulanmak üzere hazırlanmış ilaç biçimidir.<br />
<br />
== Etimoloji ==<br />
Latince ''injicere'' (içine atmak) sözcüğünden türetilmiştir.<br />
<br />
== Klinik bağlam ==<br />
Uygulama yolları damar içi, kas içi, deri altı ve deri içi olarak ayrılır; her yolun emilim özellikleri farklıdır.<ref>Brunton LL ve ark. (ed.), ''Goodman & Gilman's The Pharmacological Basis of Therapeutics'', 14. baskı, 2023.</ref><br />
<br />
Damar içi uygulamada emilim aşaması yoktur; ilaç doğrudan dolaşıma katılır ve etki hemen başlar.<br />
<br />
Bu hız bir üstünlük olduğu kadar risktir; verilen ilaç geri alınamaz.<br />
<br />
Kas içi uygulamada emilim, bölgenin kanlanmasına bağlıdır.<br />
<br />
Bu bağımlılık, şok tablosundaki hastada kas içi uygulamanın neden güvenilmez olduğunu açıklar.<br />
<br />
Bu durumda ilaç dokuda birikir ve dolaşım düzeldiğinde ani olarak emilir.<br />
<br />
Bu tuzak, acil durumlarda uygulama yolu seçiminin neden önemli olduğunu gösterir.<br />
<br />
Buna karşın anafilakside adrenalin, kas içine uygulanır ve deri altı yoluna üstündür.<br />
<br />
Uyluğun dış yan yüzü, hızlı emilim sağladığı için tercih edilen bölgedir.<br />
<br />
Deri altı uygulamada emilim yavaş ve süreklidir; [[insülin]] ve düşük molekül ağırlıklı [[heparin]] bu yolla verilir.<br />
<br />
Deri içi uygulama ise en yavaş emilimi sağlar; tüberkülin testi ve alerji testlerinde kullanılır.<br />
<br />
Enjeksiyon biçimlerinin en önemli güvenlik konusu, uygulama hatalarıdır.<br />
<br />
Yanlış ilaç, yanlış doz ve yanlış yol hataları, ağır sonuçlar doğurur.<br />
<br />
Yalnızca damar içi kullanım için hazırlanmış bir ilacın omurilik kanalına verilmesi, ölümcül olabilir.<br />
<br />
Bu nedenle uyumsuz bağlantı sistemleri geliştirilmiştir; bu tasarım değişikliği önemli bir güvenlik kazanımıdır.<br />
<br />
Potasyum klorür konsantre çözeltisi, seyreltilmeden verildiğinde kalp durmasına yol açar.<br />
<br />
Bu ilaçların servis dolaplarında bulundurulmaması, standart bir güvenlik uygulamasıdır.<br />
<br />
Hazırlama sırasında sterilite korunmalıdır; çok dozlu şişeler enfeksiyon kaynağı olabilir.<br />
<br />
Bir enjektörün birden çok hastada kullanılması, hepatit ve HIV bulaşının bilinen nedenidir.<br />
<br />
Bu uygulama kesinlikle yasaktır; iğnenin değiştirilmesi yeterli değildir.<br />
<br />
Bazı ilaçlar dokuya kaçtığında ağır hasar yapar; buna ekstravazasyon denir.<br />
<br />
Bu nedenle kemoterapi ilaçları ve damar büzücüler tercihen merkezî yoldan verilir.<br />
<br />
Kas içi enjeksiyondan, antikoagülan kullanan ve pıhtılaşma bozukluğu olan hastalarda kaçınılır.<br />
<br />
Bu hastalarda kas içi kanama ve hematom gelişebilir.<br />
<br />
== Eş anlamlılar ==<br />
* Enjeksiyonluk ilaç<br />
<br />
== İlgili terimler ==<br />
* [[İlaç]]<br />
* [[Doz]]<br />
* [[İnfiltrasyon]]<br />
* [[Anafilaksi]]<br />
* [[Farmakokinetik]]<br />
<br />
== Kaynaklar ==<br />
<references/><br />
<br />
{{Terim|alan=Farmakoloji}}</div>Serkan