https://drsozluk.com/index.php?action=history&feed=atom&title=Hipoglisemi 2026-09-12T05:46:19Z Viki üzerindeki bu sayfanın değişiklik geçmişi. MediaWiki 1.46.0 https://drsozluk.com/index.php?title=Hipoglisemi&diff=537&oldid=prev 2026-08-25T12:01:19Z

<p>Bot: yeni madde</p> <p><b>Yeni sayfa</b></p><div>&#039;&#039;&#039;Hipoglisemi&#039;&#039;&#039; (İng. &#039;&#039;hypoglycemia&#039;&#039;; Yun. &#039;&#039;hypo-&#039;&#039; &quot;altında&quot; + &#039;&#039;glykys&#039;&#039; &quot;tatlı&quot; + &#039;&#039;haima&#039;&#039; &quot;kan&quot;), plazma glukoz düzeyinin beyin işlevini bozacak ölçüde düşmesidir. Hızla düzeltilmediğinde kalıcı nörolojik hasara ve ölüme yol açabilir.<br /> <br /> == Etimoloji ==<br /> Yunanca &#039;&#039;hypo&#039;&#039; (altında), &#039;&#039;glykys&#039;&#039; (tatlı) ve &#039;&#039;haima&#039;&#039; (kan) sözcüklerinin birleşiminden oluşur.<br /> <br /> == Klinik bağlam ==<br /> Beyin, enerji gereksinimi için neredeyse tümüyle dolaşımdaki glukoza bağımlıdır ve önemli bir glukoz deposu bulundurmaz; bu nedenle düşüşe en duyarlı organdır. Glukoz azaldığında sırasıyla insülin salgısı baskılanır, glukagon ve adrenalin salınır, ardından kortizol ile büyüme hormonu devreye girer. Bu karşı düzenleyici yanıt, yineleyen hipoglisemi ataklarından sonra körelir; hasta uyarıcı belirtileri algılayamaz hale gelir — hipoglisemi farkındalığının kaybı olarak adlandırılan bu durum, ağır atak riskini belirgin biçimde artırır.&lt;ref&gt;Loscalzo J ve ark. (ed.), &#039;&#039;Harrison&#039;s Principles of Internal Medicine&#039;&#039;, 21. baskı, 2022.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Belirtiler iki grupta toplanır. Otonom belirtiler — terleme, titreme, çarpıntı, açlık, huzursuzluk — adrenerjik yanıtla ortaya çıkar ve uyarıcı niteliktedir. Nöroglikopenik belirtiler ise beynin doğrudan enerji açlığını yansıtır: dikkat dağınıklığı, konuşma bozukluğu, davranış değişikliği, görme bulanıklığı, konfüzyon, nöbet ve koma. Bu tablonun [[inme]], alkol intoksikasyonu, psikiyatrik bozukluk ya da nöbet olarak yorumlanması sıktır; bilinç değişikliği olan her hastada kan şekerinin ölçülmesi temel kuraldır.<br /> <br /> En sık neden diyabet tedavisidir. İnsülin ve insülin salgılatıcı ilaçlar — sülfonilüreler, glinidler — başlıca sorumlulardır; metformin, SGLT2 inhibitörleri ve GLP-1 agonistleri tek başına kullanıldığında hipoglisemiye yol açmaz. Riski artıran etkenler öğün atlanması, doz hatası, alışılmadık egzersiz, alkol, böbrek ve karaciğer yetersizliği, ileri yaş, [[adrenal yetmezlik]] ve [[hipotiroidi]]dir. Böbrek işlevi bozulduğunda insülin ve sülfonilürelerin atılımı yavaşlar; bu, yaşlı hastada uzun süren ve yineleyen hipoglisemilerin başlıca nedenidir.<br /> <br /> Diyabeti olmayan kişide hipoglisemi ender ve her zaman araştırılması gereken bir bulgudur. Nedenleri arasında ilaç ve alkol, ağır karaciğer, böbrek ve kalp yetersizliği, [[sepsis]], hormon eksiklikleri, insülinoma, insülin ya da insülin salgılatıcı ilaç kullanımına bağlı yapay hipoglisemi, otoimmün insülin sendromu ve bariatrik cerrahi sonrası görülen geç dumping yer alır. Değerlendirmede Whipple üçlüsünün — hipoglisemiye uyan belirtiler, eşzamanlı düşük plazma glukozu ve glukoz verilmesiyle belirtilerin düzelmesi — sağlanması aranır. Ayrım için hipoglisemi anında alınan örnekte insülin, C-peptid, proinsülin, beta-hidroksibütirat ve sülfonilüre taraması yapılır: C-peptidin insülinle birlikte yüksek olması endojen aşırı üretimi, insülin yüksekken C-peptidin baskılı olması dışarıdan insülin uygulanmasını gösterir.&lt;ref&gt;Cryer PE ve ark., &#039;&#039;Evaluation and Management of Adult Hypoglycemic Disorders: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline&#039;&#039;, 2009.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Tedavi, hastanın bilinç durumuna göre belirlenir. Bilinci açık ve yutabilen hastada hızlı emilen karbonhidrat verilir, ardından uzun etkili bir öğünle desteklenir. Bilinci kapalı ya da ağızdan alamayan hastada damar yolundan konsantre glukoz uygulanır; damar yolu yoksa glukagon enjeksiyonu seçenektir — ancak glikojen depoları tükenmiş hastada, özellikle alkol kullananlarda ve karaciğer yetersizliğinde etkisizdir. Alkolle ilişkili hipoglisemide ve beslenme yetersizliği bulunan hastada [[tiamin]] verilmesi ihmal edilmemelidir.<br /> <br /> Sülfonilüreye bağlı hipoglisemi özel dikkat gerektirir: etki süresi uzundur, ilk düzelmeden sonra yineleme sıktır ve hastanın erken taburcu edilmesi tehlikelidir. Bu olgularda uzun süreli gözlem, sürekli glukoz infüzyonu ve dirençli durumlarda oktreotid kullanımı gündeme gelir. Benzer biçimde uzun etkili insülin aşırı dozunda izlem süresi uzatılır.<br /> <br /> Hastanede ve yoğun bakımda hipoglisemi, sıkı glisemik denetim uygulanan hastalarda önemli bir zarar kaynağıdır; kanıtlar aşırı sıkı hedeflerin ölüm oranını artırdığını göstermiştir, bu nedenle ılımlı hedefler benimsenir. Enteral beslenmenin beklenmedik biçimde kesilmesi, insülin şeması sürdürülürken sık karşılaşılan bir tetikleyicidir.<br /> <br /> Korunmada hasta eğitimi, doz ve öğün uyumu, sürekli glukoz izlem teknolojileri ve hedeflerin bireyselleştirilmesi yer alır. Yineleyen hipoglisemisi olan hastada hedeflerin gevşetilmesi, farkındalığın kısmen geri kazanılmasını sağlar.<br /> <br /> == Eş anlamlılar ==<br /> * Kan şekeri düşüklüğü<br /> <br /> == İlgili terimler ==<br /> * [[Diabetes mellitus]]<br /> * [[İnsülin]]<br /> * [[Glukagon]]<br /> * [[Diyabetik ketoasidoz]]<br /> * [[İnsülinoma]]<br /> <br /> == Kaynaklar ==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{Terim|alan=Endokrinoloji}}</div>

Serkan