https://drsozluk.com/index.php?action=history&feed=atom&title=K%C4%B1zam%C4%B1kKızamık - Revizyon geçmişi2026-09-12T07:03:22ZViki üzerindeki bu sayfanın değişiklik geçmişi.MediaWiki 1.46.0https://drsozluk.com/index.php?title=K%C4%B1zam%C4%B1k&diff=1525&oldid=prevSerkan: Bot: yeni madde2026-08-26T20:30:30Z<p>Bot: yeni madde</p>
<p><b>Yeni sayfa</b></p><div>'''Kızamık''' (İng. ''measles''), kızamık virüsünün yol açtığı, yüksek bulaştırıcılığa sahip döküntülü viral hastalıktır.<br />
<br />
== Etimoloji ==<br />
Türkçe kızarmak eyleminden türetilmiştir; döküntünün kırmızı görünümünü anlatır.<br />
<br />
== Klinik bağlam ==<br />
Etken bir paramiksovirüstür. Havayolu ile bulaşır ve bilinen en bulaşıcı enfeksiyon etkenlerinden biridir; virüs, hasta ortamdan ayrıldıktan sonra da havada uzun süre asılı kalabilir. Bu özellik, hastanın havayolu izolasyonunda izlenmesini zorunlu kılar.<ref>Bennett JE ve ark. (ed.), ''Mandell, Douglas, and Bennett's Principles and Practice of Infectious Diseases'', 9. baskı, 2020.</ref><br />
<br />
Bulaştırıcılık, döküntü ortaya çıkmadan birkaç gün önce başlar ve sonrasında birkaç gün sürer. Bu nedenle tanı konmadan önce yayılım gerçekleşmiş olur; salgın denetimini güçleştiren temel özellik budur.<br />
<br />
Klinik seyir tipiktir: yüksek ateş ile öksürük, burun akıntısı ve konjonktivit üçlüsü başlar. Ardından ağız içinde Koplik lekeleri görülür; bu bulgu tanı koydurucudur ancak kısa sürelidir ve kolayca kaçırılır.<br />
<br />
Döküntü kulak arkasından ve saç çizgisinden başlar, aşağı doğru yayılır ve birleşme eğilimi gösterir. Döküntü çıktığında ateş genellikle en yüksek düzeydedir; bu, diğer birçok döküntülü hastalıktan ayıran bir özelliktir.<br />
<br />
Komplikasyonlar hastalığın asıl yükünü oluşturur: orta kulak iltihabı, ishal, [[pnömoni]] — hem viral hem ikincil bakteriyel —, [[ensefalit]] ve seyrek olarak subakut sklerozan panensefalit. Bu son tablo, enfeksiyondan yıllar sonra ortaya çıkar ve ölümcüldür.<br />
<br />
Ölümlerin başlıca nedeni pnömonidir. Risk, iki yaş altındaki çocuklarda, gebelerde, beslenme yetersizliği olanlarda ve bağışıklığı baskılanmış kişilerde yüksektir.<br />
<br />
Hastalık, geçici ancak belirgin bir bağışıklık baskılanmasına yol açar; önceden kazanılmış bağışıklık belleğinin bir bölümünü silebildiği gösterilmiştir. Bu, iyileşme sonrası aylarca diğer enfeksiyonlara yatkınlığı açıklar.<br />
<br />
Tanı klinik bulgularla konur; doğrulama için serolojik testler ve moleküler yöntemler kullanılır. Bildirimi zorunludur ve tek bir olgu salgın araştırması gerektirir.<br />
<br />
Tedavi destekleyicidir. A vitamini uygulaması, komplikasyonları ve ölüm oranını azalttığı gösterildiğinden çocuklarda önerilir; bu basit girişim sıklıkla atlanır.<br />
<br />
Korunmanın tek etkili yolu [[aşılama]]dır. Canlı zayıflatılmış aşı, kabakulak ve kızamıkçık aşısıyla birlikte uygulanır ve yüksek koruma sağlar. Aşılama oranlarının düşmesi, hastalığın yeniden görülmesine yol açmıştır; yüksek bulaştırıcılık nedeniyle toplumsal bağışıklık için çok yüksek aşılama oranı gerekir.<br />
<br />
Bağışık olmayan temaslılarda, belirli süre içinde uygulanan aşı ya da immünoglobulin koruyucudur; canlı aşı kullanılamayan gebelerde ve bağışıklığı baskılanmış kişilerde immünoglobulin tercih edilir.<br />
<br />
== Eş anlamlılar ==<br />
* Kızamık hastalığı<br />
<br />
== İlgili terimler ==<br />
* [[Aşılama]]<br />
* [[Döküntü]]<br />
* [[Bulaş]]<br />
* [[Kabakulak]]<br />
* [[İzolasyon önlemleri]]<br />
<br />
== Kaynaklar ==<br />
<references/><br />
<br />
{{Terim|alan=Enfeksiyon Hastalıkları}}</div>Serkan