https://drsozluk.com/index.php?action=history&feed=atom&title=Kolestaz 2026-09-12T04:35:52Z Viki üzerindeki bu sayfanın değişiklik geçmişi. MediaWiki 1.46.0 https://drsozluk.com/index.php?title=Kolestaz&diff=2817&oldid=prev 2026-08-29T18:14:54Z

<p>Bot: yeni madde</p> <p><b>Yeni sayfa</b></p><div>&#039;&#039;&#039;Kolestaz&#039;&#039;&#039; (İng. &#039;&#039;cholestasis&#039;&#039;; Yun. &#039;&#039;chole&#039;&#039; safra, &#039;&#039;stasis&#039;&#039; durma), safra akımının azalması ya da durmasıdır.<br /> <br /> == Etimoloji ==<br /> Yunanca &#039;&#039;chole&#039;&#039; (safra) ve &#039;&#039;stasis&#039;&#039; (durma) sözcüklerinden türetilmiştir.<br /> <br /> == Klinik bağlam ==<br /> Tıkanıklığın yeri, tanısal yaklaşımı belirler ve değerlendirmenin ilk adımıdır.&lt;ref&gt;Feldman M ve ark. (ed.), &#039;&#039;Sleisenger and Fordtran&#039;s Gastrointestinal and Liver Disease&#039;&#039;, 11. baskı, 2021.&lt;/ref&gt; Karaciğer içi biçimde safra üretimi ya da küçük kanallardan akışı bozulmuştur; ilaçlar, viral hepatitler, sepsis, gebelik ve otoimmün safra yolu hastalıkları bu gruptadır. Karaciğer dışı biçimde ise ana safra kanalı tıkalıdır; taş, tümör ve darlıklar başlıca nedenlerdir. Ultrasonografide safra yollarının genişlemiş bulunması bu ayrımı sağlar ve ilk basamak incelemedir.<br /> <br /> Klinik tablo, safranın bağırsağa ulaşamaması ve kana geri emilmesiyle açıklanır. Sarılık, koyu idrar, açık renkli dışkı ve kaşıntı tipiktir; kaşıntı bazen sarılıktan önce ortaya çıkar ve inatçıdır. Laboratuvarda alkalen fosfataz ve gama glutamil transferaz belirgin biçimde yükselir; bu ikisinin birlikte artması, alkalen fosfatazın kemik kaynaklı olmadığını gösterir ve safra yollarını işaret eder. Bu ayrım, açıklanamayan enzim yüksekliğinin değerlendirilmesinde belirleyicidir.<br /> <br /> Uzun süreli kolestazın sonuçları öngörülebilir. Safra tuzları olmadan yağ emilimi bozulur; yağda çözünen vitaminlerin eksikliği ortaya çıkar ve K vitamini eksikliğine bağlı pıhtılaşma bozukluğu gelişir. Bu nedenle girişim planlanan hastada pıhtılaşma testleri değerlendirilmeli ve gerekirse K vitamini verilmelidir. D vitamini eksikliğine bağlı kemik hastalığı ve kolesterol birikimine bağlı deri lezyonları diğer sonuçlardır.<br /> <br /> Acil değerlendirme gerektiren tablo, tıkanıklığa enfeksiyonun eklendiği kolanjittir; ateş, sarılık ve sağ üst karın ağrısının birlikteliği tanısaldır, bilinç değişikliği ve düşük tansiyon eklendiğinde tablo ağırdır. Bu durumda antibiyotik tek başına yeterli değildir; safra yolunun ivedi boşaltılması yaşam kurtarıcıdır. Gebelikte ortaya çıkan kaşıntı, özellikle avuç içi ve ayak tabanında yoğunlaşan ve döküntüsüz olan biçimde, gebelik kolestazını düşündürmelidir; safra asidi düzeyleri ölçülmeli ve fetal risk nedeniyle izlem yoğunlaştırılmalıdır. İlaçlar sık gözden kaçan nedendir ve ilaç listesi gözden geçirilmelidir.<br /> <br /> == Eş anlamlılar ==<br /> <br /> * Safra durgunluğu<br /> <br /> == İlgili terimler ==<br /> <br /> * [[Sarılık]]<br /> * [[Safra yolları]]<br /> * [[Kaşıntı]]<br /> * [[Vater ampullası]]<br /> * [[Emilim bozukluğu]]<br /> <br /> == Kaynaklar ==<br /> &lt;references /&gt;<br /> <br /> {{Terim|alan=Gastroenteroloji}}</div>

Serkan