https://drsozluk.com/index.php?action=history&feed=atom&title=KollajenKollajen - Revizyon geçmişi2026-09-12T04:38:59ZViki üzerindeki bu sayfanın değişiklik geçmişi.MediaWiki 1.46.0https://drsozluk.com/index.php?title=Kollajen&diff=2818&oldid=prevSerkan: Bot: yeni madde2026-08-29T18:15:30Z<p>Bot: yeni madde</p>
<p><b>Yeni sayfa</b></p><div>'''Kollajen''' (İng. ''collagen''; Yun. ''kolla'' tutkal), vücuttaki en bol bulunan ve bağ dokusuna dayanıklılık kazandıran yapısal proteindir.<br />
<br />
== Etimoloji ==<br />
Yunanca ''kolla'' (tutkal) sözcüğünden türetilmiştir.<br />
<br />
== Klinik bağlam ==<br />
Protein, üç zincirin sarmal yapıda birleşmesiyle oluşur; bu yapının kararlılığı, prolin ve lizin amino asitlerinin hidroksillenmesine bağlıdır ve bu tepkime C vitamini gerektirir.<ref>Alberts B ve ark., ''Molecular Biology of the Cell'', 7. baskı, 2022.</ref> Bu bağlantı, skorbütün klinik tablosunu doğrudan açıklar: C vitamini eksikliğinde sağlam kollajen üretilemez, damar duvarı zayıflar ve diş eti kanaması, kolay morarma, yara iyileşmesinde bozulma ile kıl köklerinde kanamalar ortaya çıkar.<br />
<br />
Farklı tipleri farklı dokularda bulunur ve bu dağılım hastalıkları belirler. Tip 1 kemik, tendon ve derinin ana proteinidir; tip 2 kıkırdakta, tip 3 damar ve organ desteğinde, tip 4 ise taban zarında yer alır. Osteogenezis imperfektada tip 1 kollajen kusurludur; yineleyen kırıklar, mavi sklera, işitme kaybı ve dentin bozukluğu birlikte görülür. Alport sendromunda tip 4 kusuru böbrek, kulak ve gözü etkiler. Bu ilişkiler, aynı proteinin farklı dokularda birlikte tutulmasını açıklar.<br />
<br />
Kalıtsal bağ dokusu hastalıklarında klinik bulgular tanınabilir. Ehlers-Danlos sendromunda deri aşırı esnek ve kırılgandır, eklemler gevşektir, yaralar geç iyileşir ve damar tipinde ani damar yırtılmaları görülür. Bu hastalarda cerrahi girişimlerde doku dayanıksızlığı ve yara açılması riski yüksektir; bu bilgi ameliyat planlamasında göz önüne alınmalıdır. Marfan sendromunda elastik lif yapısındaki bozukluk aort ve göz bulgularıyla birliktedir.<br />
<br />
Edinsel bozukluklar da klinik açıdan önemlidir. Aşırı üretim keloid, hipertrofik iz, Dupuytren kontraktürü ve organ fibrozuna yol açar; karaciğer sirozu, akciğer fibrozu ve skleroderma bu sürecin farklı organlardaki yansımalarıdır. Yıkımın artması ise yara iyileşmesini bozar. Kortikosteroidler üretimi baskılar; uzun süreli kullanımda deri incelmesi, çatlaklar ve kolay morarma bu düzenekle açıklanır. Mor ötesi ışın da kollajeni bozarak fotoyaşlanmaya neden olur.<br />
<br />
== Eş anlamlılar ==<br />
<br />
* Kolajen<br />
<br />
== İlgili terimler ==<br />
<br />
* [[Fibroblast]]<br />
* [[Dermis]]<br />
* [[Yara bakımı]]<br />
* [[Skleroderma]]<br />
* [[Kemik]]<br />
<br />
== Kaynaklar ==<br />
<references /><br />
<br />
{{Terim|alan=Fizyoloji}}</div>Serkan