https://drsozluk.com/index.php?action=history&feed=atom&title=Sekresyon 2026-09-12T05:46:28Z Viki üzerindeki bu sayfanın değişiklik geçmişi. MediaWiki 1.46.0 https://drsozluk.com/index.php?title=Sekresyon&diff=1421&oldid=prev 2026-08-26T19:18:25Z

<p>Bot: yeni madde</p> <p><b>Yeni sayfa</b></p><div>&#039;&#039;&#039;Sekresyon&#039;&#039;&#039; (İng. &#039;&#039;secretion&#039;&#039;; Lat. &#039;&#039;secernere&#039;&#039;, ayırmak), hücre ya da bezlerin ürettikleri maddeleri dışarı salmasıdır.<br /> <br /> == Etimoloji ==<br /> Latince &#039;&#039;secernere&#039;&#039; (ayırmak, salgılamak) fiilinden türetilmiştir.<br /> <br /> == Klinik bağlam ==<br /> Salgılama iki temel biçimde gerçekleşir. Dış salgı bezleri, ürünlerini kanal aracılığıyla bir yüzeye ya da boşluğa boşaltır; tükürük, ter, mide asidi ve pankreas enzimleri bu gruptadır. İç salgı bezleri ise ürünlerini doğrudan kana verir; hormonlar bu yolla dağılır.&lt;ref&gt;Hall JE, Hall ME, &#039;&#039;Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology&#039;&#039;, 14. baskı, 2021.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Solunum yolu salgıları, klinikte özel önem taşır. Normalde ince bir mukus tabakası, solunan parçacıkları yakalar ve titrek tüylerle yukarı taşınarak temizlenir. Bu düzeneğin bozulması, enfeksiyonlara zemin hazırlar. Sigara, dehidratasyon, entübasyon, hareketsizlik ve bilinç bozukluğu bu temizliği bozar.<br /> <br /> Yoğun bakımda salgıların atılamaması, [[atelektazi]] ve [[pnömoni]]ye yol açar. Yeterli nemlendirme, uygun aspirasyon, ağrı denetimi, erken hareketlenme ve derin soluk alma egzersizleri temel önlemlerdir. Aşırı ve gereksiz aspirasyon ise mukozaya zarar verir, [[hipoksi]] ve ritim bozukluğu yaratır; bu nedenle gereksinim temelinde uygulanır.<br /> <br /> Bazı hastalıklarda salgı yapısı bozulur. [[Kistik fibroz]]da klor kanalındaki bozukluk salgıları koyulaştırır; akciğerlerde tıkanma ve yinelenen enfeksiyonlara, pankreasta enzim yetersizliğine yol açar. [[Bronşektazi]]de ise temizlenme bozulur ve bol balgam görülür.<br /> <br /> Salgı azalması da sorun yaratır. [[Sjögren sendromu]]nda tükürük ve gözyaşı üretimi azalır; ağız kuruluğu diş çürüklerine ve mantar enfeksiyonlarına, göz kuruluğu kornea hasarına yol açar. Antikolinerjik etkili ilaçlar aynı tabloyu ilaç yan etkisi olarak oluşturur.<br /> <br /> Salgı artışı, bazı zehirlenmelerin belirleyici bulgusudur. Organofosfat zehirlenmesinde tükürük, gözyaşı, bronş salgısı ve terlemede aşırı artış görülür; ölüm nedeni çoğu kez bronş salgılarının solunum yolunu doldurmasıdır. Bu nedenle tedavide atropin, salgılar kuruyana dek titre edilerek verilir; gözbebeği çapı hedef alınmaz. Bu ayrım, tedavinin en kritik noktasıdır.<br /> <br /> İç salgı bağlamında ise hormonların uygunsuz salınımı hastalık yaratır. Uygunsuz antidiüretik hormon salınımı sendromu, [[hiponatremi]]nin sık nedenlerindendir; akciğer hastalıkları, merkezî sinir sistemi hastalıkları, kanserler ve ilaçlar sorumludur.<br /> <br /> Hormonların çoğu geri bildirim düzenekleriyle denetlenir; bu düzeneğin bozulması aşırı ya da yetersiz üretimle sonuçlanır.<br /> <br /> Salgı örneklerinin incelenmesi tanısal değer taşır; balgam kültürü, tükürük testleri, mide sıvısı analizi ve ter testi klinik uygulamalardır.<br /> <br /> == Eş anlamlılar ==<br /> * Salgı<br /> * Salgılama<br /> <br /> == İlgili terimler ==<br /> * [[Hormon]]<br /> * [[Mukus]]<br /> * [[Kistik fibroz]]<br /> * [[Sjögren sendromu]]<br /> * [[Endokrin bozukluk]]<br /> <br /> == Kaynaklar ==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{Terim|alan=Fizyoloji}}</div>

Serkan