https://drsozluk.com/index.php?action=history&feed=atom&title=TranslasyonTranslasyon - Revizyon geçmişi2026-09-12T05:46:22ZViki üzerindeki bu sayfanın değişiklik geçmişi.MediaWiki 1.46.0https://drsozluk.com/index.php?title=Translasyon&diff=1910&oldid=prevSerkan: Bot: yeni madde2026-08-28T10:03:15Z<p>Bot: yeni madde</p>
<p><b>Yeni sayfa</b></p><div>'''Translasyon''' (İng. ''translation''; Lat. ''translatio'' aktarma), haberci RNA'daki bilginin protein dizisine çevrilmesi sürecidir.<br />
<br />
== Etimoloji ==<br />
Latince ''translatio'' (aktarma, çeviri) sözcüğünden türetilmiştir.<br />
<br />
== Klinik bağlam ==<br />
Süreç, ribozomlarda gerçekleşir; haberci RNA üzerindeki üçlü kod grupları amino asitlere karşılık gelir.<ref>Alberts B ve ark., ''Molecular Biology of the Cell'', 7. baskı, 2022.</ref><br />
<br />
Taşıyıcı RNA molekülleri, uygun amino asidi ribozoma getirir; zincir adım adım uzar.<br />
<br />
Süreç başlama, uzama ve sonlanma evrelerinden oluşur; her evrede farklı yardımcı proteinler görev alır.<br />
<br />
Genetik kodun evrensel olması, farklı türler arasında protein üretiminin aktarılabilmesini sağlar.<br />
<br />
Bu özellik, insan insülininin bakterilerde üretilebilmesinin temelidir.<br />
<br />
Kodun bir diğer özelliği yedekliliğidir; birden çok üçlü aynı amino asidi belirtir.<br />
<br />
Bu yedeklilik, bazı değişikliklerin protein dizisini değiştirmemesini açıklar; bunlara sessiz değişiklik denir.<br />
<br />
Buna karşın erken durdurma kodu oluşturan değişiklikler, proteinin kısa ve işlevsiz kalmasına yol açar.<br />
<br />
Hücre, bu bozuk ürünleri yıkan denetim düzeneklerine sahiptir.<br />
<br />
Bu düzeneğin varlığı, bazı hastalıklarda neden protein hiç üretilmediğini açıklar.<br />
<br />
Süreç, çok sayıda antibiyotiğin hedefidir; bu, klinik açıdan en önemli yönüdür.<br />
<br />
Bakteriyel ribozomlar, insan ribozomlarından yapısal olarak farklıdır; bu fark seçici etkiyi sağlar.<br />
<br />
Aminoglikozidler ve tetrasiklinler küçük alt birimi, makrolidler, klindamisin ve linezolid ise büyük alt birimi hedefler.<br />
<br />
Bu ayrım, ilaçların etki alanını ve direnç düzeneklerini anlamayı sağlar.<br />
<br />
Nitekim aynı bölgeye bağlanan ilaçların birlikte kullanımı, çapraz direnç riski taşır.<br />
<br />
Mitokondri ribozomları bakteriyel ribozomlara benzer; bu benzerlik bazı yan etkileri açıklar.<br />
<br />
Aminoglikozidlerin işitme kaybı yapması ve linezolidin uzun kullanımda laktik asidoz ile kemik iliği baskılanmasına yol açması bu düzenekle ilişkilendirilir.<br />
<br />
Bu bilgi, ilaç toksisitesinin kavranmasında değerlidir.<br />
<br />
Difteri toksini ve bazı bitkisel toksinler, süreci engelleyerek hücre ölümüne yol açar.<br />
<br />
Süreç sonrasında protein katlanır ve gerekli değişiklikler yapılır; katlanma bozuklukları hastalığa yol açar.<br />
<br />
Alfa-1 antitripsin eksikliği ve kistik fibrozun en sık biçimi, katlanma sorunlarına dayanır.<br />
<br />
Bu kavrayış, katlanmayı düzelten ilaçların geliştirilmesini sağlamıştır.<br />
<br />
Haberci RNA aşıları, bu süreci doğrudan kullanır; hücreye kalıp verilerek antijen üretimi sağlanır.<br />
<br />
Bu yaklaşım, aşı teknolojisinde köklü bir değişiklik yaratmıştır.<br />
<br />
== Eş anlamlılar ==<br />
* Protein sentezi<br />
<br />
== İlgili terimler ==<br />
* [[Transkripsiyon]]<br />
* [[RNA]]<br />
* [[Gen]]<br />
* [[Antibiyotik]]<br />
* [[Mutasyon]]<br />
<br />
== Kaynaklar ==<br />
<references/><br />
<br />
{{Terim|alan=Genel Tıp}}</div>Serkan