https://drsozluk.com/index.php?action=history&feed=atom&title=Yenido%C4%9Fan_taramas%C4%B1 2026-09-12T04:40:18Z Viki üzerindeki bu sayfanın değişiklik geçmişi. MediaWiki 1.46.0 https://drsozluk.com/index.php?title=Yenido%C4%9Fan_taramas%C4%B1&diff=2789&oldid=prev 2026-08-29T17:28:50Z

<p>Bot: yeni madde</p> <p><b>Yeni sayfa</b></p><div>&#039;&#039;&#039;Yenidoğan taraması&#039;&#039;&#039; (İng. &#039;&#039;newborn screening&#039;&#039;), belirti vermeden önce saptandığında tedavi edilebilen hastalıkların, doğumdan kısa süre sonra alınan kan örneğiyle araştırılmasıdır.<br /> <br /> == Etimoloji ==<br /> Türkçe tanımlayıcı bir terimdir; topuk kanı taraması olarak da bilinir.<br /> <br /> == Klinik bağlam ==<br /> Programın dayandığı ilke, hastalığın belirti vermeyen bir dönemi bulunması ve bu dönemde başlanan tedavinin geri döndürülemez hasarı önlemesidir.&lt;ref&gt;Kliegman RM ve ark. (ed.), &#039;&#039;Nelson Textbook of Pediatrics&#039;&#039;, 21. baskı, 2020.&lt;/ref&gt; Fenilketonüri bu ilkenin klasik örneğidir; tedavi edilmediğinde ağır zihinsel yetersizliğe yol açarken, erken başlanan diyetle bu sonuç tümüyle önlenir. Doğumsal hipotiroidi, kistik fibroz, doğumsal adrenal hiperplazi, biyotinidaz eksikliği ve orak hücreli anemi diğer sık taranan hastalıklardır; program kapsamı ülkelere göre değişir.<br /> <br /> Zamanlama, sonucun güvenilirliğini belirler. Örnek, bebeğin yeterli protein alımından sonra ve belirlenen saat aralığında alınmalıdır; çok erken alınan örnek fenilketonüride yalancı olumsuz sonuç verir. Erken doğan, transfüzyon almış ve damardan beslenen bebeklerde örneklemenin yinelenmesi gerekir. Örneğin uygun biçimde kurutulması ve gecikmeden gönderilmesi zorunludur; bu teknik ayrıntılar atlandığında test yinelenmek zorunda kalır ve tanı gecikir.<br /> <br /> Sonuçların doğru anlatılması, programın en kritik yanıdır. Test bir tarama testidir, tanı koydurmaz; olumlu sonuç doğrulama incelemesi gerektirir. Bu ayrım aileye açıkça anlatılmadığında, yanlış olumlu sonuçlar gereksiz kaygıya ve bebeğe hastalık atfedilmesine yol açar. Tersine, olumsuz sonuç mutlak güvence sağlamaz; klinik belirtiler ortaya çıktığında test sonucuna dayanılarak tanı dışlanmamalıdır.<br /> <br /> Programın işlerliği, izleme bağlıdır. Olumlu sonucun aileye ulaştırılması, doğrulama testinin yapılması ve tedavinin başlatılması arasındaki sürecin kesintisiz yürütülmesi gerekir; bu zincirin herhangi bir halkasındaki kopukluk, taramanın yararını ortadan kaldırır. Ayrıca işitme taraması ve kritik doğumsal kalp hastalıkları için nabız oksimetre taraması, kan örneğinden bağımsız yürütülen ve etkinliği gösterilmiş diğer yenidoğan tarama uygulamalarıdır. Tanı konduğunda aileye genetik danışmanlık verilmesi ve kardeşlerin değerlendirilmesi gerekir.<br /> <br /> == Eş anlamlılar ==<br /> <br /> * Topuk kanı taraması<br /> <br /> == İlgili terimler ==<br /> <br /> * [[Fenilketonüri]]<br /> * [[Metabolik hastalık]]<br /> * [[Tarama testi]]<br /> * [[Hipotiroidi]]<br /> * [[Genetik danışmanlık]]<br /> <br /> == Kaynaklar ==<br /> &lt;references /&gt;<br /> <br /> {{Terim|alan=Genel Tıp}}</div>

Serkan