Vitreus
Vitreus (İng. vitreous body; Lat. corpus vitreum camsı cisim), göz küresinin arka bölümünü dolduran saydam jel yapıdır.
Etimoloji
Latince vitrum (cam) sözcüğünden türetilmiştir; yapının cam gibi saydam görünümünü anlatır.
Klinik bağlam
Jel, büyük ölçüde sudan oluşur; içindeki kolajen ağı ve hyalüronik asit ona kıvamını verir.[1] Göz küresinin biçimini korur ve ışığın retinaya engelsiz ulaşmasını sağlar. Damarsız ve hücreden yoksun olması, saydamlığın koşuludur; bu nedenle içine giren her hücre ya da kan, görmeyi doğrudan bozar. Yapı yaşla birlikte sıvılaşır ve büzüşür; bu değişim, klinik tabloların büyük bölümünün temelini oluşturur.
Büzüşme sonucu jel, retinadan ayrılır; buna arka vitreus dekolmanı denir ve yaşla birlikte olağan bir süreçtir. Ayrılma sırasında hasta ani başlayan uçuşan cisimler ve ışık çakmaları bildirir. Bu belirtiler çoğu kez iyi huyludur; ancak jel retinaya yapışık kaldığı noktalarda çekerek yırtık oluşturabilir. Bu nedenle ani başlayan ışık çakmaları ve uçuşan cisimlerde belirgin artış, acil göz dibi incelemesi gerektirir. Bu aşamada saptanan yırtık, lazerle kapatılarak retina dekolmanı önlenebilir; bu erken pencere, görmenin korunması açısından belirleyicidir.
Uçuşan cisimlerin niteliği tanısal ipucu verir. Az sayıda ve uzun süredir var olan cisimler genellikle iyi huyludur. Buna karşın ani başlayan ve sayısı hızla artan, kurum yağmuru benzeri tanımlanan görüntü, vitreus içine kanamayı düşündürür. Bu tablo en sık diyabetik retinopatide görülür; yeni oluşan kırılgan damarların yırtılmasıyla gelişir. Retina yırtığı da kanama kaynağı olabilir. Görme alanında perde inmesi hissi eklendiğinde, dekolmanın başladığı düşünülmelidir.
Jelin cerrahi olarak çıkarılması, birçok göz arkası hastalığının tedavisinde kullanılır. Bu işlem sırasında boşluk gaz ya da silikon yağıyla doldurulur; gaz kullanılan hastalar uçak yolculuğundan kaçınmalıdır, çünkü basınç düşüşü gazın genleşmesine ve göz içi basıncının tehlikeli biçimde yükselmesine yol açar. Bu uyarı sıklıkla verilmez ve ciddi sonuçlar doğurabilir. Jelin çıkarılması ayrıca katarakt gelişimini hızlandırır. Vitreus boşluğuna doğrudan ilaç uygulanması, yaş tip sarı nokta hastalığı ve diyabetik ödem tedavisinin temelidir; bu yolla ilaç yüksek yoğunlukta ve sistemik etki oluşturmadan hedefe ulaştırılır. Boşluğun enfeksiyonu olan endoftalmi ise görmeyi hızla tehdit eden bir acildir.
Eş anlamlılar
- Camsı cisim
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Yanoff M, Duker JS (ed.), Ophthalmology, 6. baskı, 2023.