ADE inhibitörü

ADE inhibitörü (İng. ACE inhibitor), anjiyotensin dönüştürücü enzimi bloke ederek renin-anjiyotensin-aldosteron sistemini baskılayan ilaç grubudur. Kaptopril, enalapril, ramipril ve perindopril başlıca üyeleridir.

Etimoloji

Kısaltma, anjiyotensin dönüştürücü enzim ifadesinin baş harflerinden oluşur; enzimin İngilizce adı olan angiotensin-converting enzyme nedeniyle uluslararası yazında ACE biçiminde kullanılır.

Klinik bağlam

Enzim, anjiyotensin I'i güçlü bir damar büzücü olan anjiyotensin II'ye dönüştürür; ayrıca damar genişletici etkili bradikinini parçalar. İlaçlar bu enzimi baskılayarak anjiyotensin II üretimini azaltır: damar direnci düşer, aldosteron salgısı azalır, böbrekte efferent arteriyol genişler ve glomerül içi basınç düşer. Bradikininin birikmesi ise hem ek damar genişlemesine hem de gruba özgü yan etkilere yol açar.

Başlıca kullanım alanları hipertansiyon, düşük ejeksiyon fraksiyonlu kalp yetersizliği, miyokard infarktüsü sonrası sol ventrikül işlev bozukluğu ve albüminürili böbrek hastalıklarıdır. Kalp yetersizliğinde ölüm oranını azalttığı gösterilmiş temel tedavilerdendir. Diyabetik ve diyabetik olmayan proteinürik böbrek hastalıklarında ilerlemeyi yavaşlatır; bu etki kan basıncı düşürücü etkiden bağımsızdır ve glomerül içi basıncın azaltılmasıyla açıklanır.

Bu böbrek etkisinin bir sonucu, tedavi başlangıcında kreatinin düzeyinde ölçülü bir yükselme görülmesidir. Belirli bir sınırın altındaki bu artış beklenen ve kabul edilebilir bir yanıttır; ilacın gereksiz yere kesilmesine yol açması, klinikte sık karşılaşılan bir hatadır. Buna karşılık belirgin ve hızlı kreatinin artışı, iki taraflı renal arter darlığını ya da tek böbrekte darlığı düşündürür ve araştırma gerektirir.

Yan etkilerin başında kuru, inatçı öksürük gelir; bradikinin birikimine bağlıdır, doza bağımlı değildir ve ilaç kesildikten sonra haftalar içinde geriler. Öksürük nedeniyle tedavi kesilecekse anjiyotensin reseptör blokerine geçilir. İkinci ve daha tehlikeli yan etki bradikinin aracılı anjiyoödemdir: yüzde, dilde, dudakta ve gırtlakta ürtiker olmaksızın gelişen şişlik; havayolunu tıkayarak yaşamı tehdit edebilir. Bu tablo alerjik değildir; adrenalin, antihistaminik ve kortikosteroide yanıt vermez. Tedavi havayolunun güvence altına alınması ve bradikinin yolağını hedefleyen özgül ajanlardır. Anjiyoödem, ilacın kullanıma başlanmasından yıllar sonra da ortaya çıkabilir; bu nedenle ilaç öyküsü sorgulanmadan tablo dışlanmamalıdır. Öyküsü olan hastada ilaç kesin olarak kontrendikedir.

Diğer önemli yan etkiler hiperkalemi, hipotansiyon — özellikle ilk dozda ve hacim eksikliği olan hastada —, akut böbrek hasarı ve ender olarak nötropenidir. Gebelikte kontrendikedir; fetal böbrek gelişimini bozar ve oligohidramniyoza yol açar. Nonsteroid antienflamatuvar ilaçlar ve diüretiklerle birlikte kullanıldığında böbrek hasarı riski belirgin biçimde artar; bu üçlü birliktelik özellikle hacim eksikliği durumunda tehlikelidir. Potasyum tutucu diüretikler, potasyum takviyeleri ve trimetoprim ile birlikte kullanımda hiperkalemi riski artar.

Anjiyotensin reseptör blokerleriyle birlikte kullanımın ek yarar sağlamadığı, buna karşılık böbrek hasarı ve hiperkalemi riskini artırdığı gösterilmiştir; bu birleşim önerilmez. Renin inhibitörleriyle birlikte kullanım da aynı nedenle kaçınılması gereken bir uygulamadır.

Perioperatif dönemde ilacın sürdürülüp sürdürülmeyeceği tartışmalıdır. Anestezi indüksiyonu sırasında ve sonrasında dirençli hipotansiyon riskini artırdığı bilinmektedir; bu nedenle birçok merkezde ameliyat sabahı dozunun atlanması benimsenmiştir. Karar, endikasyona ve girişimin niteliğine göre bireyselleştirilir. Kalp yetersizliği nedeniyle kullanan hastalarda tedavinin uzun süre kesilmemesi gerekir.

İzlemde tedavi başlangıcından ve doz değişikliğinden sonra kreatinin, potasyum ve kan basıncının kontrol edilmesi standarttır. Hacim kaybı yaratan hastalıklarda — kusma, ishal, ateş — ilacın geçici olarak kesilmesi konusunda hastanın bilgilendirilmesi, önlenebilir böbrek hasarını azaltır.

Eş anlamlılar

• ACE inhibitörü
• Anjiyotensin dönüştürücü enzim inhibitörü

İlgili terimler

• Hipertansiyon
• Kalp yetersizliği
• Anjiyoödem
• Hiperkalemi
• Kronik böbrek hastalığı