Neisseria

Neisseria (İng. Neisseria), gram negatif diplokok yapısındaki bakteri cinsidir.

Etimoloji

Gonokoku tanımlayan Alman hekim Albert Neisser'in adını taşır.

Klinik bağlam

Cinsin insanda hastalık yapan iki önemli türü vardır: Neisseria gonorrhoeae ve Neisseria meningitidis. Her ikisi de böbrek biçiminde ve yan yana duran çiftler halinde görülür; kültürleri güç üretilir ve zenginleştirilmiş besiyeri ile karbondioksitli ortam gerektirir. Örneğin soğutulmadan ve gecikmeden laboratuvara ulaştırılması zorunludur; bu ayrıntı bilinmediğinde kültür yalancı negatif çıkar. Diğer türler ağız ve üst solunum yolu florasında bulunur ve genellikle hastalık yapmaz.

Gonokok, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonların önde gelen etkenlerindendir. Erkeklerde belirgin akıntı ve yanma yaparken kadınlarda çoğu kez belirtisiz seyreder; bu ayrım klinik açıdan belirleyicidir, çünkü tanınmayan enfeksiyon pelvik iltihabi hastalığa, kısırlığa ve dış gebeliğe yol açar. Yayılmış biçimde eklem iltihabı, tenosinovit ve deri lezyonları görülür. Doğum sırasında bulaş, yenidoğanda ağır göz enfeksiyonuna ve körlüğe neden olabilir; bu nedenle doğum sonrası göz koruması uygulanır.

Meningokok, menenjit ve sepsisin en hızlı ilerleyen nedenlerindendir. Solunum damlacıklarıyla bulaşır ve toplu yaşam alanlarında salgınlara yol açar. Klinik tablo saatler içinde ağırlaşır; ateş, ense sertliği ve bilinç değişikliğine peteşiyal ve purpurik döküntü eklenmesi tanısal açıdan belirleyicidir. Basmakla solmayan döküntü, meningokoksemi için acil uyarıdır ve tanı beklenmeden antibiyotik başlanmalıdır; her saatlik gecikme ölüm riskini artırır. Waterhouse-Friderichsen sendromunda böbrek üstü bezi kanaması ve dolaşım çökmesi gelişir.

Korunma ve direnç açısından iki önemli nokta vardır. Meningokok enfeksiyonunda yakın temaslılara koruyucu antibiyotik verilmesi ve bildirim yapılması zorunludur; aşılama, belirli tiplere karşı etkili korunma sağlar ve risk gruplarında önerilir. Gonokokta ise antibiyotik direnci hızla artmıştır; bu nedenle tedavi önerileri sık güncellenir ve tek ilaçla tedavi çoğu bölgede yetersiz kalmıştır. Ayrıca eş taraması ve eşzamanlı klamidya tedavisi standart yaklaşımdır.

Eş anlamlılar

• Gonokok
• Meningokok

İlgili terimler

• Menenjit
• Sepsis
• Pelvik iltihabi hastalık
• Antibiyotik direnci
• Besiyeri