Yüksek akışlı nazal oksijen
Yüksek akışlı nazal oksijen (İng. high-flow nasal oxygen, HFNO / high-flow nasal cannula, HFNC), ısıtılmış ve nemlendirilmiş oksijen-hava karışımının, ayarlanabilir FiO₂ (%21–100) ile geniş çaplı nazal kanülden 30–70 L/dk akış hızlarında verilmesine dayanan solunum destek yöntemidir; konvansiyonel oksijen tedavisi ile noninvazif ventilasyon arasında yer alır.
Etimoloji
Türkçe "yüksek", "akış" ve Latince nasus (burun) sözcüğünden türeyen nazal ile oxygenium (oksijen) sözcüklerinden oluşan tanımlayıcı bir terimdir; cihazın uygulama arayüzüne gönderme yapan "yüksek akışlı nazal kanül" adlandırması da eş anlamlı kullanılır.
Klinik bağlam
Yöntemin etkinliği birkaç mekanizmanın birleşiminden doğar: hastanın inspiratuvar tepe akışını karşılayan ya da aşan akış hızları oda havası sürüklenmesini önleyerek verilen FiO₂'nin güvenilirliğini sağlar; sürekli akış nazofaringeal ölü boşluğu yıkayarak CO₂ temizliğine ve solunum işinin azalmasına katkıda bulunur; akışa bağlı olarak yaklaşık 2–7 cmH₂O düzeyinde değişken bir pozitif faringeal basınç (PEEP benzeri etki) oluşur ve ekspiryum sonu akciğer hacmini artırır; ısıtma-nemlendirme mukosiliyer işlevi korur ve yüksek akışların konforlu tolere edilmesini sağlar.[1] Başlıca kullanım alanı akut hipoksemik solunum yetmezliğidir: FLORALI çalışmasında konvansiyonel oksijen ve noninvazif ventilasyonla karşılaştırıldığında entübasyon gereksinimini ağır hipoksemik alt grupta azaltmış ve 90 günlük mortalitede yarar göstermiştir; güncel kılavuzlar akut hipoksemik solunum yetmezliğinde HFNO'yu konvansiyonel oksijene tercih etmektedir.[2][3] Diğer kullanım alanları ekstübasyon sonrası solunum desteği ve yeniden entübasyonun önlenmesi, preoksijenasyon ve laringoskopi sırasında apneik oksijenasyon, bağışıklığı baskılanmış hastalarda hipoksemik yetmezlik, palyatif bakımda dispnenin hafifletilmesi ve tüpsüz havayolu cerrahisinde uzatılmış apne tekniğidir (THRIVE); COVID-19 pandemisinde hipoksemik yetmezliğin temel destek yöntemlerinden biri olarak yaygınlaşmıştır. İzlemde en önemli ilke, yanıtsız hastada endotrakeal entübasyonun geciktirilmemesidir; solunum hızı ve oksijenasyonu birleştiren ROX indeksi (SpO₂/FiO₂ oranının solunum hızına bölümü) başarısızlığın erken öngörülmesinde kullanılan pratik araçtır. Sınırlılıkları arasında hiperkapnik solunum yetmezliğinde noninvazif ventilasyon kadar etkin ventilasyon desteği sağlamaması, yüksek FiO₂ gereksiniminde uzamış kullanımın entübasyonda gecikmeye yol açabilmesi ve cihaz ile oksijen tüketiminin maliyeti sayılır; kontrendikasyonlar yüz travması, epistaksis ve tam nazal obstrüksiyon gibi mekanik engellerle sınırlıdır ve yöntem genel olarak iyi tolere edilir.[4]
Eş anlamlılar
- Yüksek akışlı nazal kanül (HFNC)
- Yüksek akışlı oksijen tedavisi
- HFNO
İlgili terimler
- Noninvazif ventilasyon
- Apneik oksijenasyon
- Preoksijenasyon
- Akut solunum sıkıntısı sendromu
- Hipoksemi
- Mekanik ventilasyon
Kaynaklar
- ↑ Nishimura M, High-Flow Nasal Cannula Oxygen Therapy in Adults: Physiological Benefits, Indication, Clinical Benefits, and Adverse Effects, Respiratory Care, 2016.
- ↑ Frat JP, Thille AW, Mercat A ve ark., High-Flow Oxygen through Nasal Cannula in Acute Hypoxemic Respiratory Failure, New England Journal of Medicine, 2015.
- ↑ Rochwerg B, Einav S, Chaudhuri D ve ark., The role for high flow nasal cannula as a respiratory support strategy in adults: a clinical practice guideline, Intensive Care Medicine, 2020.
- ↑ Oczkowski S, Ergan B, Duan J ve ark., ERS clinical practice guidelines: high-flow nasal cannula in acute respiratory failure, European Respiratory Journal, 2022.