İrritabl bağırsak sendromu sayfasının kaynağını görüntüle

Name: İrritabl bağırsak sendromu
Creator: Semahattin Serkan Sezer
'''İrritabl bağırsak sendromu''' (İng. ''irritable bowel syndrome''), karın ağrısı ile dışkılama düzeninde değişikliğin birlikte görüldüğü işlevsel bağırsak bozukluğudur.

== Etimoloji ==
Latince ''irritare'' (uyarmak) kökünden gelen irritabl sıfatı ile bağırsak sendromu teriminin birleşimidir.

== Klinik bağlam ==
Hastalıkta yapısal ya da biyokimyasal bir bozukluk saptanmaz. Zeminde bağırsak-beyin ekseni bozukluğu, iç organ duyarlılığında artış, motilite değişiklikleri, mikrobiyota değişimi ve düşük düzeyli mukozal iltihap bulunur.<ref>Feldman M ve ark. (ed.), ''Sleisenger and Fordtran's Gastrointestinal and Liver Disease'', 11. baskı, 2021.</ref>

Tanı, olumlu ölçütlerle konur; yalnızca dışlama tanısı değildir. Yinelenen karın ağrısının dışkılama ile ilişkili olması, dışkılama sıklığında ya da biçiminde değişiklikle birlikte bulunması aranır.

Alt tipler dışkı biçimine göre belirlenir: ishal baskın, kabızlık baskın, karışık ve sınıflandırılamayan. Bu ayrım, tedavi seçimini yönlendirir.

Klinik açıdan en önemli görev, uyarıcı bulguların dışlanmasıdır: ileri yaşta başlangıç, kilo kaybı, kanama, [[anemi]], gece uyandıran belirtiler, ateş ve ailede [[kolorektal kanser]] ya da [[iltihabi bağırsak hastalığı]] öyküsü.

Gece uyandıran ishal, işlevsel bir bozukluğa bağlanmamalıdır; bu, en önemli tuzaklardan biridir.

Ayırıcı tanıda [[çölyak hastalığı]], mikroskobik kolit, safra asidi malabsorbsiyonu, laktoz intoleransı, iltihabi bağırsak hastalığı ve pankreas yetmezliği yer alır.

Çölyak hastalığının bu grupta araştırılması önerilir; belirtiler büyük ölçüde örtüşür.

Dışkıda kalprotektin ölçümü, iltihabi hastalıkları ayırt etmede değerlidir ve gereksiz kolonoskopileri azaltır.

Aşırı tetkik, alanın önemli bir sorunudur; anlamsız pozitif sonuçlar ek incelemelere ve kaygıya yol açar.

Eşlik eden durumlar sıktır: [[fibromiyalji]], kronik yorgunluk, [[migren]], [[depresyon]] ve [[anksiyete bozukluğu]]. Bu birliktelik, ortak bir merkezî duyarlılaşma düzeneğini destekler.

Tedavi belirtiye yöneliktir ve hasta ile birlikte planlanır. Hastanın yakınmalarının gerçek ve açıklanabilir olduğunun anlatılması, tedavinin en etkili adımlarındandır; geçersiz sayılması gidişi kötüleştirir.

Beslenme düzenlemesinde düşük fermente edilebilir karbonhidrat yaklaşımı etkilidir; ancak kısıtlama dönemi sınırlı tutulmalı ve besinler kademeli olarak yeniden eklenmelidir. Uzun süreli katı kısıtlama, beslenme yetersizliğine ve mikrobiyota bozulmasına yol açar.

Çözünür lif kabızlık baskın tipte yararlıdır; çözünmeyen lif yakınmaları artırabilir.

İlaç tedavisinde antispazmodikler, ishal ya da kabızlığa yönelik ilaçlar ve düşük dozda merkezî etkili nöromodülatörler kullanılır.

Bilişsel davranışçı terapi ve bağırsağa yönelik hipnoterapi, kanıta dayalı seçeneklerdir.

== Eş anlamlılar ==
* Hassas bağırsak sendromu
* İBS

== İlgili terimler ==
* [[Kronik ishal]]
* [[Kabızlık]]
* [[Çölyak hastalığı]]
* [[İltihabi bağırsak hastalığı]]
* [[Fibromiyalji]]

== Kaynaklar ==
<references/>

{{Terim|alan=Gastroenteroloji}}