Akut idrar retansiyonu sayfasının kaynağını görüntüle

Name: Akut idrar retansiyonu
Creator: Semahattin Serkan Sezer
'''Akut idrar retansiyonu''' (İng. ''acute urinary retention'', AUR; Lat. ''retentio'' "tutma, alıkoyma"), idrar yapma isteğine ve dolu mesaneye karşın idrarın ani olarak hiç ya da yeterince boşaltılamamasıdır; tipik olarak suprapubik ağrı ve ele gelen glob vezikale ile belirir, acil kateterizasyonla dekompresyon gerektiren en sık ürolojik acildir.

== Etimoloji ==
Latince ''re-'' "geri" ve ''tenere'' "tutmak" fiillerinden oluşan ''retentio'' (tutma, alıkoyma) sözcüğünden türetilmiştir; ağrısız ve sinsi gelişen kronik retansiyondan ayrımı vurgulamak için "akut" nitelemesi kullanılır.

== Klinik bağlam ==
En sık yaşlı erkeklerde görülür ve başlıca nedeni [[benign prostat hiperplazisi]]nin doğal seyrinde ya da bir tetikleyiciyle dekompanse olmasıdır; diğer mekanik nedenler prostat kanseri, üretra darlığı, mesane boynu sklerozu, pıhtı retansiyonu (mesane tümörü, prostat cerrahisi sonrası), taş ve kadında pelvik organ prolapsusudur. İşlevsel-farmakolojik nedenler arasında antikolinerjikler, opioidler (postoperatif retansiyonun başlıca nedenlerinden), sempatomimetikler, antihistaminikler ve antipsikotikler; spinal ve epidural anestezi; nörolojik nedenler arasında ise kauda ekina sendromu, omurilik basısı, diyabetik sistopati ve [[iskemik inme]] sayılır; enfeksiyon (akut prostatit, ağır sistit, genital herpes) ve kabızlık tetikleyici olabilir.<ref>Loscalzo J, Fauci AS, Kasper DL ve ark. (ed.), ''Harrison's Principles of Internal Medicine'', 21. baskı, McGraw Hill, 2022.</ref> Tanı klinik olarak konur ve yatak başı ultrasonografi ya da mesane tarayıcıyla dolu mesanenin gösterilmesiyle doğrulanır; anüriyle giden [[akut böbrek hasarı]]ndan (boş mesane) ayrım bu basit ölçümle yapılır. Değerlendirmede rektal muayene (prostat, perianal duyu ve sfinkter tonusu), ilaç sorgulaması ve nörolojik bulgular önem taşır; sırt ağrısı, eyer tarzı duyu kaybı ve alt ekstremite güçsüzlüğünün eşlik ettiği retansiyon, kauda ekina sendromu açısından acil görüntüleme gerektirir. Tedavinin ilk basamağı üretral kateterle dekompresyondur; üretral yol başarısızsa ya da kontrendikeyse (üretra travması, yakın rekonstrüktif cerrahi) suprapubik kateter yerleştirilir; mesanenin hızlı ve tam boşaltılması güvenlidir, kademeli boşaltmanın hematüri ve hipotansiyonu önlediği gösterilmemiştir. Dekompresyon sonrası izlenmesi gereken iki durum vardır: dekompresyon hematürisi (çoğunlukla selim) ve özellikle kronik zeminli, yüksek basınçlı retansiyonda böbrek işlev bozukluğuyla birlikte gelişebilen postobstrüktif diürez (saatte 200 mL'yi aşan idrar çıkışı; sıvı-elektrolit izlemi gerektirir).<ref>Fitzpatrick JM, Kirby RS, ''Management of acute urinary retention'', BJU International, 2006.</ref> BPH ilişkili retansiyonda alfa bloker başlanarak 2–7 gün sonra kateterin çekilmesi (işeme denemesi) başarı şansını artırır; deneme başarısızsa kateterizasyonun sürdürülmesi ve elektif cerrahi ([[transüretral prostat rezeksiyonu]] ya da eşdeğeri) planlanır; retansiyon epizodu, BPH'de cerrahi endikasyonların başında gelir. Enfekte retansiyon ([[sepsis]] riski), böbrek işlev bozukluğu ve nörolojik bulgular yatış ve ileri araştırma gerektiren durumlardır.<ref>Gravas S, Gacci M, Gratzke C ve ark., ''EAU Guidelines on the Management of Non-neurogenic Male Lower Urinary Tract Symptoms (LUTS), incl. Benign Prostatic Obstruction'', European Urology, 2023.</ref>

== Eş anlamlılar ==
* Glob vezikale (dolu, gergin mesanenin muayene bulgusu için)
* İdrar tutukluğu (halk arasında kullanım)
* AUR

== İlgili terimler ==
* [[Benign prostat hiperplazisi]]
* [[Üriner obstrüksiyon]]
* [[Akut böbrek hasarı]]
* [[Üretral kateterizasyon]]
* [[Kauda ekina sendromu]]
* [[Hidronefroz]]

== Kaynaklar ==
<references/>
{{Terim|alan=Acil Tıp}}