Akut idrar retansiyonu

Akut idrar retansiyonu (İng. acute urinary retention, AUR; Lat. retentio "tutma, alıkoyma"), idrar yapma isteğine ve dolu mesaneye karşın idrarın ani olarak hiç ya da yeterince boşaltılamamasıdır; tipik olarak suprapubik ağrı ve ele gelen glob vezikale ile belirir, acil kateterizasyonla dekompresyon gerektiren en sık ürolojik acildir.

Etimoloji

Latince re- "geri" ve tenere "tutmak" fiillerinden oluşan retentio (tutma, alıkoyma) sözcüğünden türetilmiştir; ağrısız ve sinsi gelişen kronik retansiyondan ayrımı vurgulamak için "akut" nitelemesi kullanılır.

Klinik bağlam

En sık yaşlı erkeklerde görülür ve başlıca nedeni benign prostat hiperplazisinin doğal seyrinde ya da bir tetikleyiciyle dekompanse olmasıdır; diğer mekanik nedenler prostat kanseri, üretra darlığı, mesane boynu sklerozu, pıhtı retansiyonu (mesane tümörü, prostat cerrahisi sonrası), taş ve kadında pelvik organ prolapsusudur. İşlevsel-farmakolojik nedenler arasında antikolinerjikler, opioidler (postoperatif retansiyonun başlıca nedenlerinden), sempatomimetikler, antihistaminikler ve antipsikotikler; spinal ve epidural anestezi; nörolojik nedenler arasında ise kauda ekina sendromu, omurilik basısı, diyabetik sistopati ve iskemik inme sayılır; enfeksiyon (akut prostatit, ağır sistit, genital herpes) ve kabızlık tetikleyici olabilir.^[1] Tanı klinik olarak konur ve yatak başı ultrasonografi ya da mesane tarayıcıyla dolu mesanenin gösterilmesiyle doğrulanır; anüriyle giden akut böbrek hasarından (boş mesane) ayrım bu basit ölçümle yapılır. Değerlendirmede rektal muayene (prostat, perianal duyu ve sfinkter tonusu), ilaç sorgulaması ve nörolojik bulgular önem taşır; sırt ağrısı, eyer tarzı duyu kaybı ve alt ekstremite güçsüzlüğünün eşlik ettiği retansiyon, kauda ekina sendromu açısından acil görüntüleme gerektirir. Tedavinin ilk basamağı üretral kateterle dekompresyondur; üretral yol başarısızsa ya da kontrendikeyse (üretra travması, yakın rekonstrüktif cerrahi) suprapubik kateter yerleştirilir; mesanenin hızlı ve tam boşaltılması güvenlidir, kademeli boşaltmanın hematüri ve hipotansiyonu önlediği gösterilmemiştir. Dekompresyon sonrası izlenmesi gereken iki durum vardır: dekompresyon hematürisi (çoğunlukla selim) ve özellikle kronik zeminli, yüksek basınçlı retansiyonda böbrek işlev bozukluğuyla birlikte gelişebilen postobstrüktif diürez (saatte 200 mL'yi aşan idrar çıkışı; sıvı-elektrolit izlemi gerektirir).^[2] BPH ilişkili retansiyonda alfa bloker başlanarak 2–7 gün sonra kateterin çekilmesi (işeme denemesi) başarı şansını artırır; deneme başarısızsa kateterizasyonun sürdürülmesi ve elektif cerrahi (transüretral prostat rezeksiyonu ya da eşdeğeri) planlanır; retansiyon epizodu, BPH'de cerrahi endikasyonların başında gelir. Enfekte retansiyon (sepsis riski), böbrek işlev bozukluğu ve nörolojik bulgular yatış ve ileri araştırma gerektiren durumlardır.^[3]

Eş anlamlılar

Glob vezikale (dolu, gergin mesanenin muayene bulgusu için)
İdrar tutukluğu (halk arasında kullanım)
AUR

İlgili terimler

Kaynaklar

↑ Loscalzo J, Fauci AS, Kasper DL ve ark. (ed.), Harrison's Principles of Internal Medicine, 21. baskı, McGraw Hill, 2022.
↑ Fitzpatrick JM, Kirby RS, Management of acute urinary retention, BJU International, 2006.
↑ Gravas S, Gacci M, Gratzke C ve ark., EAU Guidelines on the Management of Non-neurogenic Male Lower Urinary Tract Symptoms (LUTS), incl. Benign Prostatic Obstruction, European Urology, 2023.

[1] Loscalzo J, Fauci AS, Kasper DL ve ark. (ed.), Harrison's Principles of Internal Medicine, 21. baskı, McGraw Hill, 2022.

[2] Fitzpatrick JM, Kirby RS, Management of acute urinary retention, BJU International, 2006.

[3] Gravas S, Gacci M, Gratzke C ve ark., EAU Guidelines on the Management of Non-neurogenic Male Lower Urinary Tract Symptoms (LUTS), incl. Benign Prostatic Obstruction, European Urology, 2023.

[1]

[2]

[3]