İskemik inme

İskemik inme (İng. ischemic stroke; Yun. ischaimos "kanı durduran"), beyni besleyen bir arterin trombüs, emboli ya da hipoperfüzyon nedeniyle tıkanması veya kan akımının kritik düzeyde azalması sonucu ilgili beyin dokusunda enfarkt gelişmesi ve buna bağlı akut fokal nörolojik işlev kaybıdır.

Etimoloji

Yunanca ischein "tutmak, durdurmak" ve haima "kan" sözcüklerinden türeyen ischaimia ile Türkçe "inme" (eski Türkçe in- "aşağı gitmek"; felcin aniden "inmesi"); İngilizce stroke "darbe, vuruş" aynı ani başlangıcı ifade eder.

Klinik bağlam

İnme, dünya genelinde ölüm nedenleri arasında ikinci, erişkin sakatlık nedenleri arasında ilk sırada yer alır; tüm inmelerin yaklaşık %85'i iskemik, geri kalanı hemorajiktir. TOAST sınıflamasına göre etiyoloji büyük arter aterosklerozu, kardiyoemboli, küçük damar oklüzyonu (laküner inme), diğer belirlenmiş nedenler (diseksiyon, vaskülit, hiperkoagülabilite) ve nedeni belirlenemeyen (kriptojenik) inme olarak beş gruba ayrılır; atriyal fibrilasyon kardiyoembolik inmenin en sık nedenidir ve patent foramen ovale yoluyla paradoksal emboli kriptojenik inmelerin bir bölümünü açıklar.^[1] Belirtiler tutulan damar alanına göre değişir; ani başlayan tek taraflı güçsüzlük, yüz asimetrisi, konuşma bozukluğu, görme kaybı ve ataksi en sık bulgulardır ve NIHSS ile nicel olarak değerlendirilir. Geçici iskemik atak, görüntülemede enfarkt olmaksızın kendiliğinden düzelen iskemik belirtileri tanımlar ve yüksek erken inme riski taşır. Tanıda kontrastsız beyin BT kanamayı dışlamak için ilk basamaktır; BT anjiyografi büyük damar oklüzyonunu, difüzyon ağırlıklı MR ise enfarktı en duyarlı biçimde gösterir. Tedavi "zaman beyindir" ilkesine dayanır: uygun hastalarda belirti başlangıcından itibaren 4,5 saat içinde intravenöz tromboliz ve büyük damar oklüzyonunda 24 saate kadar mekanik trombektomi işlevsel sonlanımı belirgin iyileştirir. İnme ünitesinde bakım, erken antikoagülasyon ya da antiagregan tedavi, kan basıncı ve glukoz yönetimi, yutma değerlendirmesi ve erken rehabilitasyon akut dönemin temel bileşenleridir.^[2] Malign orta serebral arter enfarktında beyin ödemine bağlı herniasyon yoğun bakım izlemi ve dekompresif kraniektomi gerektirebilen başlıca yaşamı tehdit eden komplikasyondur.

Eş anlamlılar

Serebral enfarkt
İskemik serebrovasküler olay
Beyin enfarktı

İlgili terimler

Kaynaklar

↑ Loscalzo J, Fauci AS, Kasper DL ve ark. (ed.), Harrison's Principles of Internal Medicine, 21. baskı, McGraw Hill, 2022.
↑ Powers WJ, Rabinstein AA, Ackerson T ve ark., Guidelines for the Early Management of Patients With Acute Ischemic Stroke: 2019 Update to the 2018 Guidelines for the Early Management of Acute Ischemic Stroke, Stroke, 2019.

[1] Loscalzo J, Fauci AS, Kasper DL ve ark. (ed.), Harrison's Principles of Internal Medicine, 21. baskı, McGraw Hill, 2022.

[2] Powers WJ, Rabinstein AA, Ackerson T ve ark., Guidelines for the Early Management of Patients With Acute Ischemic Stroke: 2019 Update to the 2018 Guidelines for the Early Management of Acute Ischemic Stroke, Stroke, 2019.

[1]

[2]