CD4 lenfosit sayfasının kaynağını görüntüle

Name: CD4 lenfosit
Creator: Semahattin Serkan Sezer
'''CD4 lenfosit''' (İng. ''CD4 lymphocyte''), yüzeyinde CD4 molekülü taşıyan yardımcı T [[lenfosit]]tir.

== Etimoloji ==
CD, İngilizce ''cluster of differentiation'' (farklılaşma kümesi) tanımından kısaltmadır; 4, molekülün numarasıdır.

== Klinik bağlam ==
Bu hücreler, edinsel bağışıklığın düzenleyici merkezidir. Antijen sunan hücrelerin yüzeyindeki sınıf II doku uygunluk molekülüne bağlanarak antijeni tanır; ardından salgıladıkları sitokinlerle [[B lenfosit]] yanıtını, [[CD8 lenfosit]] etkinliğini ve [[makrofaj]] işlevini yönlendirirler.<ref>Abbas AK ve ark., ''Cellular and Molecular Immunology'', 10. baskı, 2021.</ref>

Alt gruplara ayrılırlar. Th1 hücreleri hücre içi etkenlere karşı makrofaj etkinleşmesini sağlar; Th2 hücreleri parazitlere ve alerjik yanıta aracılık eder; Th17 hücreleri mantar ve hücre dışı bakterilere karşı nötrofil toplanmasını yönetir; düzenleyici T hücreleri ise [[otoimmünite]]yi baskılar. Bu iş bölümü, farklı bağışıklık yetmezliklerinde neden farklı enfeksiyonların öne çıktığını açıklar.

Klinik önemleri en çok [[HIV enfeksiyonu]]nda belirginleşir. Virüs, CD4 molekülünü giriş kapısı olarak kullanır ve bu hücreleri tüketir. Sayının azalması, hücresel bağışıklığın bozulmasına ve [[fırsatçı enfeksiyon]]lara zemin hazırlar.

Sayım, hastalığın evrelemesinde ve izleminde kullanılır. Belirli eşiklerin altında belirli etkenler öne çıkar: [[Pneumocystis jirovecii pnömonisi]], [[toksoplazmoz]], [[kriptokok menenjiti]], yaygın [[sitomegalovirüs]] hastalığı ve atipik mikobakteri enfeksiyonları bu sıralamayı izler. Bu eşikler, koruyucu tedavi kararlarını belirler.

Önemli bir klinik tuzak, mutlak sayının geçici etkenlerle değişebilmesidir. Araya giren enfeksiyon, [[kortikosteroid]] kullanımı, ameliyat ve gün içi değişkenlik sayıyı etkiler; bu nedenle tek bir düşük ölçüm tek başına yorumlanmaz ve yüzde değeri daha kararlı bir gösterge kabul edilir.

Bir diğer tuzak, [[antiretroviral tedavi]] altında virüs yükü baskılandığı halde sayının beklendiği kadar yükselmemesidir; bu durumda tedavi başarısızlığı değil, bağışıklık onarımının gecikmesi söz konusudur. Tersine, tedavi başlangıcında bağışıklığın hızla toparlanması, gizli enfeksiyonlara karşı abartılı yanıt doğurabilir; bu tablo bağışıklık onarım iltihabi sendromu olarak adlandırılır ve yeni bir enfeksiyon sanılarak yanlış yönetilebilir.

Sayı düşüklüğü yalnızca HIV'e özgü değildir. [[Kortikosteroid]] tedavisi, kemoterapi, organ nakli sonrası bağışıklık baskılaması, [[lenfoma]] ve idiyopatik CD4 lenfositopenisi de benzer tabloya yol açar. Bu nedenle düşük sayım saptandığında HIV dışı nedenler dışlanmalıdır.

Ölçüm akım sitometrisiyle yapılır; örneklerin gecikmeden çalışılması sonucun güvenilirliği için önemlidir.

== Eş anlamlılar ==
* Yardımcı T hücresi
* T yardımcı lenfosit

== İlgili terimler ==
* [[Lenfosit]]
* [[HIV enfeksiyonu]]
* [[Bağışıklık sistemi]]
* [[Fırsatçı enfeksiyon]]
* [[CD8 lenfosit]]

== Kaynaklar ==
<references/>

{{Terim|alan=İmmünoloji}}