Manyetik rezonans görüntüleme sayfasının kaynağını görüntüle

Name: Manyetik rezonans görüntüleme
Creator: Semahattin Serkan Sezer
'''Manyetik rezonans görüntüleme''' (MRG; İng. ''magnetic resonance imaging'', MRI), güçlü bir manyetik alan ile radyofrekans dalgaları kullanarak dokulardaki hidrojen çekirdeklerinin davranışından kesitsel görüntü oluşturan tıbbi görüntüleme yöntemidir. İyonlaştırıcı radyasyon içermez ve yumuşak doku ayrımında üstünlük sağlar.

== Etimoloji ==
Terim, yöntemin dayandığı ''nükleer manyetik rezonans'' olgusundan türemiştir: çekirdeklerin ("nükleer") dış manyetik alanda belirli bir frekanstaki radyo dalgasıyla uyumlu biçimde enerji soğurması ("rezonans"). Klinik kullanıma geçerken "nükleer" sözcüğü, radyoaktiviteyle karıştırılmaması için adlandırmadan çıkarılmıştır. Yöntemin görüntülemeye uyarlanmasında Paul Lauterbur ve Peter Mansfield'ın katkıları 2003 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü ile tanınmıştır.

== Klinik bağlam ==
Görüntünün fiziksel temeli, vücuttaki suyun ve yağın hidrojen çekirdeklerinin manyetik özellik taşımasıdır. Güçlü dış alan içinde bu çekirdekler alanla hizalanır ve alan şiddetiyle orantılı bir frekansta salınır. Uygun frekanstaki radyofrekans darbesi verildiğinde hizalanma bozulur; darbe kesildikten sonra çekirdekler eski düzenlerine dönerken sinyal yayar. Bu dönüşün iki bileşeni vardır: boyuna toparlanmayı tanımlayan T1 ve enine sinyal kaybını tanımlayan T2. Dokular bu iki süre bakımından birbirinden farklı olduğundan, darbe dizisi ayarlanarak istenen kontrast elde edilir. Konum bilgisi ise, alanı denetimli biçimde değiştiren gradyan bobinlerle sağlanır.<ref>Bushberg JT ve ark., ''The Essential Physics of Medical Imaging'', 4. baskı, 2020.</ref>

Klinik uygulamada dizi seçimi tanısal soruya göre yapılır. T1 ağırlıklı görüntüler anatomik ayrıntı ve yağ dokusunu, T2 ağırlıklı görüntüler ödem ve sıvıyı öne çıkarır; FLAIR dizisi serbest sıvı sinyalini bastırarak periventriküler lezyonları belirginleştirir. Difüzyon ağırlıklı görüntüleme su moleküllerinin hareketindeki kısıtlanmayı gösterir ve akut [[iskemik inme]]de ilk dakikalardan itibaren pozitifleşerek [[bilgisayarlı tomografi]]ye belirgin üstünlük sağlar. Gradyan eko dizileri kan ürünlerine duyarlıdır, MR anjiyografi damar yapılarını kontrast maddesiz görüntüleyebilir, fonksiyonel MRG ise kan oksijenlenmesindeki değişimden korteks etkinliğini haritalar.

Yöntem, [[multipl skleroz]], [[epilepsi]], beyin ve omurilik tümörleri, [[disk hernisi]], [[spinal stenoz]], eklem ve kas-iskelet patolojileri, karaciğer ve safra yolları ile pelvik organ hastalıklarında birincil görüntüleme aracıdır. Kalpte [[kardiyak manyetik rezonans]], miyokart canlılığını ve geç gadolinyum tutulumunu göstererek [[miyokardit]] ve infiltratif kardiyomiyopatilerin tanısında belirleyicidir. Kontrast gerektiğinde gadolinyum temelli ajanlar kullanılır; bunların ileri [[kronik böbrek hastalığı]] olan hastalarda nefrojenik sistemik fibroz ile ilişkisi bilindiğinden, uygulama öncesi böbrek işlevi değerlendirilir.

Güvenlik, manyetik alanın sürekli açık olması nedeniyle yöntemin ayrılmaz bir parçasıdır ve alan denetimli bölge sınıflandırmasıyla yönetilir. Ferromanyetik cisimlerin çekim etkisiyle mermi gibi hızlanması ("mermi etkisi") ciddi yaralanma nedenidir; bu nedenle oksijen tüpü, sedye, makas ve infüzyon pompası gibi ekipmanın MR uyumlu olması zorunludur. Kalp pili, implante defibrilatör, koklear implant, nörostimülatör, bazı anevrizma klipsleri ve göze girmiş metal yabancı cisim önemli kontrendikasyon ya da özel değerlendirme gerektiren durumlardır; günümüzde birçok kardiyak cihaz "MR koşullu" olarak üretilmekle birlikte, uygunluk cihaz bazında doğrulanmalıdır. Radyofrekans enerjisi doku ısınmasına, gradyan geçişleri ise yüksek gürültüye yol açar; işitme koruması standarttır.<ref>American College of Radiology, ''ACR Manual on MR Safety'', 2020.</ref>

Yoğun bakım ve anestezi açısından incelemenin başlıca güçlüğü, hastanın izlemden görece uzak ve ulaşılması zor bir ortamda bulunmasıdır. Kritik hastada taşıma kararı, incelemenin tedaviyi değiştirme olasılığıyla tartılmalıdır. Uzun çekim süresi nedeniyle çocuklarda, kapalı yer korkusu olanlarda ve hareketsiz kalamayan hastalarda [[sedasyon]] veya genel anestezi gerekebilir; bu durumda MR uyumlu ventilatör ve izlem donanımı kullanılır. Klinik tuzaklar arasında hareket artefaktının patoloji gibi yorumlanması, metalik implant çevresindeki sinyal kaybının lezyonu gizlemesi ve akut kanamanın erken evrede [[bilgisayarlı tomografi]]ye göre daha güç tanınması sayılabilir. Ayrıca incelemenin uzunluğu, acil durumlarda hızlı karar gerektiren hastalarda önemli bir kısıttır.

== Eş anlamlılar ==
* MRG
* MRI
* Nükleer manyetik rezonans görüntüleme

== İlgili terimler ==
* [[Difüzyon ağırlıklı görüntüleme]]
* [[Gadolinyum]]
* [[Pozitron emisyon tomografisi]]
* [[Radyoloji]]
* [[Ultrasonografi]]

== Kaynaklar ==
<references/>

{{Terim|alan=Radyoloji}}