Yüksek akışlı nazal oksijen sayfasının kaynağını görüntüle

Name: Yüksek akışlı nazal oksijen
Creator: Semahattin Serkan Sezer
'''Yüksek akışlı nazal oksijen''' (İng. ''high-flow nasal oxygen'', HFNO / ''high-flow nasal cannula'', HFNC), ısıtılmış ve nemlendirilmiş oksijen-hava karışımının, ayarlanabilir FiO₂ (%21–100) ile geniş çaplı nazal kanülden 30–70 L/dk akış hızlarında verilmesine dayanan solunum destek yöntemidir; konvansiyonel oksijen tedavisi ile noninvazif ventilasyon arasında yer alır.

== Etimoloji ==
Türkçe "yüksek", "akış" ve Latince ''nasus'' (burun) sözcüğünden türeyen ''nazal'' ile ''oxygenium'' (oksijen) sözcüklerinden oluşan tanımlayıcı bir terimdir; cihazın uygulama arayüzüne gönderme yapan "yüksek akışlı nazal kanül" adlandırması da eş anlamlı kullanılır.

== Klinik bağlam ==
Yöntemin etkinliği birkaç mekanizmanın birleşiminden doğar: hastanın inspiratuvar tepe akışını karşılayan ya da aşan akış hızları oda havası sürüklenmesini önleyerek verilen FiO₂'nin güvenilirliğini sağlar; sürekli akış nazofaringeal ölü boşluğu yıkayarak CO₂ temizliğine ve solunum işinin azalmasına katkıda bulunur; akışa bağlı olarak yaklaşık 2–7 cmH₂O düzeyinde değişken bir pozitif faringeal basınç (PEEP benzeri etki) oluşur ve ekspiryum sonu akciğer hacmini artırır; ısıtma-nemlendirme mukosiliyer işlevi korur ve yüksek akışların konforlu tolere edilmesini sağlar.<ref>Nishimura M, ''High-Flow Nasal Cannula Oxygen Therapy in Adults: Physiological Benefits, Indication, Clinical Benefits, and Adverse Effects'', Respiratory Care, 2016.</ref> Başlıca kullanım alanı akut hipoksemik solunum yetmezliğidir: FLORALI çalışmasında konvansiyonel oksijen ve noninvazif ventilasyonla karşılaştırıldığında entübasyon gereksinimini ağır hipoksemik alt grupta azaltmış ve 90 günlük mortalitede yarar göstermiştir; güncel kılavuzlar akut hipoksemik solunum yetmezliğinde HFNO'yu konvansiyonel oksijene tercih etmektedir.<ref>Frat JP, Thille AW, Mercat A ve ark., ''High-Flow Oxygen through Nasal Cannula in Acute Hypoxemic Respiratory Failure'', New England Journal of Medicine, 2015.</ref><ref>Rochwerg B, Einav S, Chaudhuri D ve ark., ''The role for high flow nasal cannula as a respiratory support strategy in adults: a clinical practice guideline'', Intensive Care Medicine, 2020.</ref> Diğer kullanım alanları ekstübasyon sonrası solunum desteği ve yeniden entübasyonun önlenmesi, [[preoksijenasyon]] ve laringoskopi sırasında [[apneik oksijenasyon]], bağışıklığı baskılanmış hastalarda hipoksemik yetmezlik, palyatif bakımda dispnenin hafifletilmesi ve tüpsüz havayolu cerrahisinde uzatılmış apne tekniğidir (THRIVE); COVID-19 pandemisinde hipoksemik yetmezliğin temel destek yöntemlerinden biri olarak yaygınlaşmıştır. İzlemde en önemli ilke, yanıtsız hastada [[Endotrakeal entübasyon|endotrakeal entübasyonun]] geciktirilmemesidir; solunum hızı ve oksijenasyonu birleştiren ROX indeksi (SpO₂/FiO₂ oranının solunum hızına bölümü) başarısızlığın erken öngörülmesinde kullanılan pratik araçtır. Sınırlılıkları arasında hiperkapnik solunum yetmezliğinde noninvazif ventilasyon kadar etkin ventilasyon desteği sağlamaması, yüksek FiO₂ gereksiniminde uzamış kullanımın entübasyonda gecikmeye yol açabilmesi ve cihaz ile oksijen tüketiminin maliyeti sayılır; kontrendikasyonlar yüz travması, epistaksis ve tam nazal obstrüksiyon gibi mekanik engellerle sınırlıdır ve yöntem genel olarak iyi tolere edilir.<ref>Oczkowski S, Ergan B, Duan J ve ark., ''ERS clinical practice guidelines: high-flow nasal cannula in acute respiratory failure'', European Respiratory Journal, 2022.</ref>

== Eş anlamlılar ==

* Yüksek akışlı nazal kanül (HFNC)
* Yüksek akışlı oksijen tedavisi
* HFNO

== İlgili terimler ==

* [[Noninvazif ventilasyon]]
* [[Apneik oksijenasyon]]
* [[Preoksijenasyon]]
* [[Akut solunum sıkıntısı sendromu]]
* [[Hipoksemi]]
* [[Mekanik ventilasyon]]

== Kaynaklar ==
<references />
{{Terim|alan=Yoğun Bakım}}