Mantar enfeksiyonu

Mantar enfeksiyonu (İng. fungal infection), mantarların yol açtığı enfeksiyonların ortak adıdır.

Etimoloji

Türkçe tanımlayıcı bir terimdir; tıp dilinde mikoz olarak geçer.

Klinik bağlam

Enfeksiyonlar tutulum derinliğine göre sınıflandırılır ve bu ayrım tedavi yaklaşımını belirler. Yüzeyel biçimlerde deri, saç ve tırnak tutulur; dermatofitler ve maya mantarları sorumludur ve çoğunlukla yerel tedavi yeterlidir. Derin ve sistemik biçimlerde iç organlar tutulur; bunlar genellikle bağışıklığı baskılanmış hastalarda görülür ve sistemik tedavi gerektirir. Bu iki grubun ağırlığı ve prognozu belirgin biçimde farklıdır.

Yüzeyel enfeksiyonlarda tanının doğrulanması, sıkça atlanan bir adımdır. Tırnak değişikliklerinin önemli bir bölümü mantar kaynaklı değildir; sedef hastalığı, travma ve liken planus benzer görünüm oluşturur. Bu nedenle uzun süreli sistemik tedaviye başlamadan önce mikroskopik inceleme ya da kültürle doğrulama yapılmalıdır; aksi halde hem gereksiz ilaç kullanılır hem gerçek tanı gecikir. Saçlı deri tutulumunda yerel tedavi yetersizdir; ilaç kıl kökünün derinine ulaşamadığından sistemik tedavi zorunludur.

Kortikosteroidlerin yanlış kullanımı, bu alanda sık karşılaşılan bir sorundur. Mantar enfeksiyonuna kortikosteroid uygulanması, kızarıklık ve kaşıntıyı geçici olarak azaltır ancak enfeksiyonun yayılmasına ve görünümünün bozulmasına yol açar; bu tablo tinea inkognito olarak adlandırılır ve tanıyı güçleştirir. Bu nedenle kesin tanı konmadan karma preparatların kullanılması önerilmez.

Sistemik enfeksiyonlar ağır seyreder ve erken tanı belirleyicidir. Uzun süreli nötropeni, organ nakli, yüksek doz kortikosteroid kullanımı, ileri HIV enfeksiyonu ve denetimsiz diyabet başlıca risk etkenleridir. Antibiyotik tedavisine yanıt vermeyen inatçı ateş, bu hastalarda invaziv mantar enfeksiyonunu düşündürmelidir. Diyabetli ve asidozu bulunan hastada burun çevresinde ağrı, siyah nekrotik alan ve göz bulguları mukormikozu akla getirmeli; bu tablo acil cerrahi ve antifungal tedavi gerektirir. Antifungal ilaçların, özellikle azol grubunun geniş ilaç etkileşimleri bulunduğu unutulmamalıdır.

Eş anlamlılar

• Mikoz

İlgili terimler

• Antifungal
• Kandidiyaz
• Amfoterisin
• Deri kıvrımı
• Bağışıklık baskılayıcı