Rahim içi araç

Rahim içi araç (İng. intrauterine device), rahim boşluğuna yerleştirilen ve uzun süreli gebelik korunması sağlayan araçtır.

Etimoloji

Türkçe tanımlayıcı bir terimdir; halk arasında spiral olarak bilinir, kısaltması RİA'dır.

Klinik bağlam

İki temel biçimi vardır ve etki düzenekleri farklıdır. Bakırlı araç, bakır iyonlarının sperm hareketliliğini bozması ve döllenmeyi engellemesiyle etkir; hormon içermez. Levonorgestrel salan araç ise rahim ağzı salgısını koyulaştırır ve endometriyumu inceltir. Bu fark, seçimi doğrudan belirler: bakırlı araç adet kanamasını artırırken, hormonlu araç belirgin biçimde azaltır ve bu nedenle ağır adet kanaması tedavisinde de kullanılır.

Yöntem, gerçek yaşam etkinliği en yüksek korunma seçeneklerindendir; bir kez yerleştirildikten sonra kullanıcı çabası gerektirmediğinden unutma kaynaklı başarısızlık ortadan kalkar. Bu nedenle güncel kılavuzlarda uzun etkili geri döndürülebilir yöntemler ilk sırada önerilir. Bakırlı araç ayrıca acil korunmanın en etkili yöntemidir ve korunmasız ilişkiden sonra belirlenen süre içinde uygulanabilir.

Yaygın yanlış inanışların düzeltilmesi, danışmanlığın önemli bir parçasıdır. Aracın pelvik enfeksiyon riskini kalıcı olarak artırdığı görüşü güncel verilerle desteklenmemektedir; risk yalnızca yerleştirme sonrası kısa dönemde ve önceden var olan enfeksiyon varlığında geçerlidir. Doğum yapmamış kadınlarda ve adölesanlarda güvenle kullanılabilir. Kalıcı kısırlık yapmaz; çıkarıldıktan sonra doğurganlık hızla geri döner.

Klinik açıdan en kritik nokta, araç varken gelişen gebeliğin değerlendirilmesidir. Genel gebelik riski çok düşük olmakla birlikte, gebelik geliştiğinde bunun dış gebelik olma olasılığı belirgin biçimde yüksektir; bu nedenle araç kullanan kadında adet gecikmesi ve karın ağrısı varlığında dış gebelik dışlanmalıdır. Rahim içi gebelik saptandığında ipler görünüyorsa aracın çıkarılması önerilir. Diğer sorunlar arasında yerleştirme sırasında delinme, aracın atılması ve düzensiz kanama yer alır; ilk aylardaki lekelenmenin beklenen bir durum olduğu önceden anlatılmalıdır.

Eş anlamlılar

• RİA
• Spiral

İlgili terimler

• Kontrasepsiyon
• Aile planlaması
• Dış gebelik
• Adet düzensizliği
• Pelvik iltihabi hastalık