Dış gebelik

Dış gebelik (İng. ectopic pregnancy), döllenmiş yumurtanın rahim boşluğu dışında yerleşmesidir.

Etimoloji

Yunanca ektopos (yerinden çıkmış) sözcüğünün Türkçe karşılığıdır.

Klinik bağlam

Olguların büyük çoğunluğu tuba uterinada yerleşir; daha seyrek olarak yumurtalık, karın boşluğu, serviks ve önceki sezaryen izinde görülür. Yerleşim bölgesi kanama riskini ve tedavi seçeneğini belirler.

Risk etkenleri arasında geçirilmiş pelvik inflamatuar hastalık, klamidya enfeksiyonu, önceki dış gebelik, tubal cerrahi, endometriozis, sigara kullanımı, yardımcı üreme teknikleri ve rahim içi araç varlığında oluşan gebelik sayılır. Ancak olguların yarısında hiçbir risk etkeni bulunmaz; bu nedenle risk yokluğu tanıyı dışlamaz.

Klasik üçlü, adet gecikmesi, karın ağrısı ve vajinal kanamadır. Ağrı genellikle tek taraflı başlar; rüptür geliştiğinde yaygınlaşır ve omuz ucuna vuran ağrı ortaya çıkabilir. Bu yansıyan ağrı, karın içi kanamanın diyaframı uyarmasına bağlıdır ve önemli bir ipucudur.

Tanıda ilk basamak gebelik testidir; ardından transvajinal ultrasonografi yapılır. Rahim içinde gebelik kesesi görülmesi tanıyı büyük ölçüde dışlar; ancak yardımcı üreme uygulanan hastalarda rahim içi ve dışı gebeliğin birlikte bulunabileceği unutulmamalıdır. Ultrasonografide gebelik görülemediğinde, gebelik hormonu düzeyi ile ayırım eşiği birlikte değerlendirilir ve seri ölçümlerle izlenir. Normal gebelikte hormon düzeyi belirli bir hızda artar; artışın yetersiz olması ya da düşmemesi kuşku doğurur.

Alanın en tehlikeli klinik tuzağı, tek bir düşük hormon değerine bakarak tanıyı dışlamaktır; rüptür, düşük düzeylerde de gelişebilir. Bir diğer tuzak, hipotansiyon ve taşikardinin genç hastada geç ortaya çıkmasıdır; ayrıca kanamaya karşı ortaya çıkan vagal yanıt nedeniyle nabız paradoksal olarak yavaş olabilir. Bu nedenle hemodinamik ölçütlerin normal görünmesi güven vermemelidir.

Rüptür, ölümcül karın içi kanamaya yol açar ve ilk üç ayda anne ölümlerinin önde gelen nedenidir. Gebelik olasılığı bulunan her kadında karın ağrısı, bayılma ya da açıklanamayan dolaşım bozukluğu varlığında gebelik testi yapılması temel bir güvenlik kuralıdır.

Tedavi seçenekleri beklemeli izlem, ilaç tedavisi ve cerrahidir. İlaç tedavisi, seçilmiş, dolaşımı kararlı ve hormon düzeyi uygun sınırlarda olan hastalarda uygulanır; tedavi sırasında geçici ağrı artışı beklenebilir ancak kötüleşen bulgular cerrahiye yönlendirir. Dolaşım bozukluğu, rüptür bulgusu ya da yüksek hormon düzeylerinde cerrahi tercih edilir; tuba korunabilir ya da çıkarılabilir.

Kan grubu Rh negatif olan hastalarda anti-D immünoglobulin uygulanması ihmal edilmemelidir.

İzlemde hormon düzeyinin sıfırlanana dek takibi zorunludur; tedavi sonrası gebelik planlaması ve yinelenme riski konusunda hasta bilgilendirilir.

Eş anlamlılar

• Ektopik gebelik
• Rahim dışı gebelik

İlgili terimler

• Pelvik inflamatuar hastalık
• Transvajinal ultrasonografi
• Hipovolemik şok
• Akut karın
• Düşük